Klasik “ağız çalkalama suyu” (özellikle antiseptik / antibakteriyel gargaralar) sık ve uzun süre kullanıldığında kan basıncını hafifçe yükseltebilir ve yüksek tansiyon riskini artırabilir.
Mekanizma: Ağız Florası – Nitrik Oksit – Tansiyon
- Nitrik oksit (NO), damarların gevşemesi ve kan basıncının düzenlenmesi için kritik bir moleküldür.
- Diyetle alınan nitratın nitrite dönüşmesinde ağızdaki yararlı bakteriler ana rol oynar; bu nitrit daha sonra NO’ya çevrilir ve damar genişlemesi sağlar.
- Geniş spektrumlu antibakteriyel gargaralar (klorheksidin vb.), bu nitrat–nitrit çeviren bakterileri baskılayarak NO üretimini azaltabilir ve buna paralel olarak tansiyonda hafif artış görülebilir.
- 2015 yılında yayınlanan bir araştırmanın sonuçlarına göre, yüksek tansiyon tedavisi alan erişkinlerde antibakteriyel ağız gargarası 3 gün kullanıldığında, plazma nitrit düzeyi düşerken büyük (sistolik) kan basıncı ortalama 2,3 mm Hg yükselmiştir.
- Aynı mekanizmayı inceleyen diğer insan çalışmalarında da, antibakteriyel gargara ile oral nitrat azaltıcı kapasitenin ve nitrit düzeylerinin azaldığı, buna eşlik eden hafif büyük (sistolik) tansiyon artışı olduğu rapor edilmiştir.
- Büyük tansiyondaki bu artışlar bireysel düzeyde küçük görünse de, toplum bazında kalp–damar hastalık riski açısından anlamlı olabilir.
- 2025’te yayımlanan büyük bir hastane kohort çalışmasında, daha önce klorheksidinli gargara kullanan bireylerde yüksek tansiyon riskinin arttığı bulunmuştur. Yine aynı çalışmada, diş eti hastalığı veya periodontitis varlığında ve klorheksidin kullanımı söz konusu olduğunda yüksek tansiyon görülme riskinin çok daha yüksek olduğu bildirilmiştir.
- 2024 tarihli kapsamlı bir derlemede, klorheksidin gargaraların ağızdaki bakteriler ve kandaki nitrit düzeylerini bozarak kan basıncını yükseltebildiğini, bunun da dolaylı olarak Alzheimer hastalığı riskini artırabileceği ileri sürülmüştür.
- Öte yandan yağ çekmenin (oil pulling) tansiyonu yükselttiğine dair bir araştırma bulunmamaktadır (yağ çekme; genellikle susam, Hindistan cevizi, ayçiçek ya da benzeri bitkisel yağların ağızda 10–20 dakika çalkalanıp tükürülmesi esasına dayanır).
- Klorheksidin‘in vücudun diğer bölgelerinde antiseptik olarak kullanılmasının tansiyonu yükselttiği bildirilmemiş olup tansiyonu yükseltici etki uzun süreli gargara olarak kullanılması halinde geçerlidir.
Kaynaklar:
Impact of Mouthwash-Induced Oral Microbiome Disruption on Alzheimer’s Disease Risk: A Perspective Review. Int Dent J. 2025 Feb;75(1):45-50. doi: 10.1016/j.identj.2024.07.005. Ücretsiz Tam Makale erişimi