Çoğu hasta aynı soruları sorar, aynı hataları yapar.
Oku, öğren, ilgilen, düzelt.
Doktor bana bugün tansiyon ilacı reçete etti. Artık ömür boyu bu ilacı mı kullanacağım?
Yüksek tansiyon hastalığı genellikle kalıcıdır, düzelmez, sadece sürekli ilaç tedavisi ile kontrol altında tutulması gerekir (reaktif hipertansiyon varsa bazen tansiyon yüksekliği duruma göre kaybolabilir) . Dolayısıyla büyük ihtimalle bundan sonra sürekli tansiyon düşürücü ilaç kullanmanız gerekecek.
Ancak bugün yazılan ilacı ömür boyu mu kullanacaksınız? Ömür boyu hep aynı ilacı mı kullanacaksınız? HAYIR. Hayatın ilerleyen dönemlerinde ilaç ihtiyacınız da değişecek. Bu ihtiyaç ilerleyen hafta, ay veya yıllar içinde ortaya çıkabilir. Sizin yapmanız gereken düzenli aralıklarla tansiyonunuzu ölçtürmek, hekime kontrole gitmek ve gerektikçe ilaç tedavisinin ayarlanmasını sağlamaktır.
Peki bu anlattıklarımın sizin için önemi ne? Hekiminiz size ilaç başladıktan sonra “bir daha hekime uğramadan ömür koyu aynı ilacı kullanayım ve hastalığımı unutayım” gibi bir lüksünüz yok. Kontrolleri ihmal etmeyin. Zamanı geldikçe tansiyon düşürücü ilacınız değişecektir.
Peki bu durum, yüksek tansiyon ilaçları bağımlılık yapıyor anlamına mı geliyor? HAYIR. Yüksek tansiyon, sürekli ilaç kullanarak tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. İlacı bırakınca eski halinize dönersiniz. İlaç bağımlılığında ise kişi ilacı bırakınca yoksunluk sendromuna girer.
Hayatınızın farklı dönemlerinde muhtemelen farklı tansiyon düşürücü ilaçlar kullanacaksınız. Ölç, fark et, ilgilen, düzelt.
Tansiyon dengeleyici bir ilaç var mı?
- Kısa cevap: YOK
- “Dengeleyici ilaç” kavramı hastanın kendi beklentisini ifade eder.
- Dengeleyici ilaç ile hasta ister ki tansiyonu yükselince düşürsün, düştüyse de yükseltsin. Oysa böyle bir ilaç yoktur.
- Yüksek tansiyon ilaçları sadece tansiyon düşürücü etki yaparlar, düşen tansiyonu yükseltemezler.
- Bu neden önemli? Yüksek tansiyon hastası kendisini fena hissedince tansiyonunu ölçmeden direkt ilaç yutmamalı. Hastanın hissettiği fenalık hissi (baş ağrısı, baş dönmesi, çarpıntı, nefes darlığı, göğüs ağrısı, vs.) tansiyon yükselmesine bağlı olmayabilir. Düzenli kullandığınız tansiyon ilacınız sadece TANSİYONU DÜŞÜRMEYE yarar, dengelemeye değil. Tansiyonunuz normal iken alacağınız ilave tansiyon ilacı, tansiyonunuzu daha da düşürüp yeni ve tehlikeli bir durum yaratabilir.
Tansiyon dengeleyici ilaç yoktur.
Tansiyonum kaç olunca dilaltı Kaptoril tablet alayım?
Böyle bir bir sınır değer yoktur. Kaptopril yüksek tansiyonda kullanılır ancak “tansiyon ölçümleri şu değerin üzerine çıkınca Kaptopril alınır” diye bir limit yoktur.
Evde yapılan ölçümlerde büyük (sistolik) tansiyonun en az 135 mmHg veya küçük (diyastolik) tansiyonun en az 85 mmHg olması yüksek tansiyon (hipertansiyon) olarak kabul edilir (kaynak: Avrupa Kardiyoloji Derneği 2024 yılı Hipertansiyon kılavuzu European Heart Journal 2024;45:3912-4018).
Dilaltı Kaptopril, tansiyon ölçülünce ve rakamı yüksek görünce kullanılır. “Tansiyonun yükseldiğini hissetmek” yeterli değildir.
Siz Jedi şövalyesi değilsiniz, hisleriniz sizi yanıltabilir.
Yüksek tansiyon hastasıyım. Bundan ilaçsız kurtulabilir miyim?
- Hipertansiyon genellikle kalıcıdır, düzelmez.
- Yaklaşık %95 hastada sebebi bulunamaz, yine de tedavi ile kontrol altında tutulması gerekir.
- Ancak küçük bir grup hastada, hipertansiyonu tetikleyen durum ortadan kaldırılırsa tansiyon yüksekliği de kaybolabilir, ilaca gerek kalmayabilir.
- Aşırı kilolu/şişman hastalar 10 kg civarında zayıflayınca tansiyon ilacı ihtiyacı azalabilir veya tamamen ortadan kalkabilir.
- Tiroid hastalığı olanlarda, bu hastalık tedavi edilince tansiyon ilacı ihtiyacı azalabilir veya tamamen ortadan kalkabilir.
- Parasetamol içerenlerin dışındaki ağrı kesicilerin birçoğu hipertansiyonu tetikler. Bu ağrı kesicilerin kesilmesi tansiyon kontrolünü kolaylaştırabilir.
- Bazı ilaçlar yüksek tansiyon yapar, bunların kesilmesi ile tansiyon ilacı ihtiyacı azalabilir veya tamamen ortadan kalkabilir.
Tansiyon ilacı kullanan sadece siz değilsiniz. Her gün birçok insan tansiyon ilacını kullanıyor. Onları örnek alın.
Yüksek tansiyon hastasıyım. Sofradan tuzluğu kaldırdım. Bu yeterli mi?
- Vücudumuza giren tuzun tek kaynağı sofradaki tuzluk değildir, aşırı tuz (NaCl) içeren gıda tüketimini de kesmek gerekir.
- Turşu, şalgam suyu, tuzlu peynir, tuzlu zeytin, konserve gıdalar çok tuz (NaCl) içerir. Yüksek tansiyon hastası iseniz bu gıdalardan uzak durun.
- Mutlaka peynir, zeytin gibi tuzlu gıda tüketmek istiyorsanız, bunları bir süre suda bekletip tuzunu azalttıktan sonra tüketin. Böylece vücudunuza daha az tuz girer.
Sofra tuzu içeren tüm gıdalar tansiyonunuzu yükseltebilir.
Yüksek tansiyon tedavisinde en iyi ilaç var mı?
- Tansiyon yüksekliği (hipertansiyon) tedavisinde en iyi ilaç yoktur.
- Bir hastada etkili olan ilaç, başka bir hastada etkisiz olabilir.
- Komşunun kullandığı tansiyon ilacı size uymayabilir.
Size uygun olan ilaç vardır, en iyi tansiyon ilacı yoktur.
Tansiyon ilaçları böbreklerime zarar verir mi?
- Doğru hastada, doğru ilaç seçimi ile doğru dozda kullanıldığında tansiyon düşürücü ilaçlar böbreklere zarar vermez, bilakis yüksek tansiyonun böbrek üzerindeki olumsuz etkilerini azaltır, böbreklerinizi korur.
- Doğru ilaç seçimini ancak hekim yapabilir, kendi başınıza rastgele tansiyon düşürücü ilaç kullanmayın. Komşunuzun tansiyon ilacını kendi başınıza karar vererek denemeyin.
- Öte yandan her ilacın yan etkileri vardır. Yanlış ilaç ve doz seçimi sadece böbreklere değil, vücudun diğer kısımlarına da zarar verebilir.
Madem yan etkileri var, neden tansiyon düşürücü ilaç kullanıyorum?
- Çünkü tedavi edilmeyen yüksek tansiyonun olumsuz etkileri, ilaçların yan etkilerinden daha fazladır.
- Bir ilacın yan etkisi yoksa genellikle etkisi de yoktur.
- Aşırı su tüketiminin bile yan etkileri olduğunu biliyor musunuz? Su zehirlenmesi diye bir durum olduğunu biliyor muydunuz? Vücut için su vazgeçilmezdir. Öte yandan aşırı su tüketiminin de zararları vardır, su zehirlenmesi diye bir durum bile söz konusudur.
- Yüksek tansiyon hastası iseniz, tansiyon ilaçlarının yan etkilerinden ziyade yüksek tansiyonu tedavisiz bırakmaktan korkmalısınız.
Komşumun tansiyon ilacı 10 mg, benim tansiyon ilacım 300 mg. Benim ilacımın dozu çok mu fazla?
- Tansiyon ilaçlarının dozu o ilaçların sadece ağırlık olarak miktarını ifade eder, ilacın etki gücünü değil.
- Farklı ilaçların (farklı moleküllerin) etki gücünü, o ilacın bir tabletteki dozuna (mg miktarına) bakarak karşılaştıramazsınız.
- Bazen bir tabletinde 0.2 mg olan bir tansiyon ilacı, bir tabletinde 300mg olan farklı bir tansiyon ilacından daha etkili olabilir.
- Komşunuzun ilacı her zaman size uymaz. komşunuzun ilacının dozuna bakarak kendi ilacınızı “çok kuvvetli” ya da “çok zayıf” ilaç diye damgalamayın.
Komşunuzun tansiyon ilacı her zaman size uymaz.
Daha önce 100mg dozunda tansiyon ilacı kullanıyordum. Doktorum bu ilaç yeterli gelmiyor dedi ve bana 16 mg dozunda farklı bir ilaç önerdi. Bu nasıl oluyor? Miligramı (mg) daha düşük olan farklı ilaç ile tansiyonum nasıl düşecek?
Bu soru çok sık sorulur. Farklı ilaç moleküllerinin tansiyon düşürücü etkileri, o ilaç tabletlerindeki miligram (mg) ilaç miktarına bakarak karşılaştırılamaz. Size önerilen ilacı, sırf ilaç kutusunun üzerinde yazan miligram (mg) rakamı farklı diye endişe etmeyin. Kutuda yazan mg değeri sadece bir tablet içinde bulunan ilaç miktarının ağırlığını gösterir, tansiyon düşürücü etkisini değil.
Tansiyon hastasıyım. Doktorum bana anjiyo yapacak. Anjiyo için hastaneye giderken neye dikkat etmeliyim?
Anjiyo olacağınız gün tansiyon ilaçlarınızı normal düzeninde yutarak hastaneye gidin. Anjiyo öncesinde aç gidiyor olsanız bile, hekiminiz aksini söylemedikçe, biraz su ile ilacınızı yutun. Anjiyo sırasında tansiyonunuz yükselirse, anjiyodan hemen sonra anjiyo yapılan yerde kanama olabilir, kanamanın durdurulması zor olabilir.
Aksi söylenmedikçe, hastaneye anjiyo olmak üzere gelirken tansiyon ilacınızı yutarak gelin.
Sabah iki tablet, akşam iki tablet olmak üzere her gün dört tablet tansiyon düşürücü ilaç kullanıyorum. “Sabah aldığın iki ilacın yutma saatleri arasına 1 saat koy, aynı anda yutma” dediler. Ben de ilaçları farklı saatlerde yutmaya çalışıyorum. Ama zamanlamayı takip etmek zor oluyor.
- Sabah aldığınız iki farklı tansiyon ilacını bir saat arayla almanızın size bir faydası yok.
- Günümüzde kullanılan tansiyon ilaçlarının çoğu uzun etkili ilaçlardır. Zaten yutacağınız ilaçları yarım saat – bir saat arayla yutmanızın ek bir faydası yok. Nasıl olsa kanda karışacaklar.
Yüksek tansiyon ilaçları bağımlılık yapar mı?
HAYIR. Yüksek tansiyon, sürekli ilaç kullanılarak tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. İlacı bırakınca eski halinize dönersiniz. İlaç bağımlılığında ise kişi ilacı bırakınca yoksunluk sendromuna girer.
Tansiyon düşürücü ilacı sürekli kullanıyor olmanızın sebebi bir kutu ilaç kullanmakla yüksek tansiyonun tedavi edilemiyor olmasıdır, ilacın bağımlılık yapıyor olması değil.
Tansiyon ilaçları bağımlılık yapmaz. Bırakırsanız savunmasız kalırsınız.
Gebeler veya gebelik planlayanlar tansiyon ilacı kullanabilir mi?
Gebelik sırasında kullanımı güvenli olan tansiyon ilaçları da var, zararlı olanlar da var.
Gebe iseniz veya yakın zamanda gebelik planlıyorsanız hekiminize bildirin, ilaç seçiminizi buna göre yapacaktır.
Kışı Ankara’da geçiriyorum. Yazın sahil kenarındaki yazlığıma gidiyorum. Tansiyon ilaçlarımda ayarlama yapmam gerekecek mi?
Ankara’nın rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 938 metredir. Yüksek rakımda yaşayan ve tansiyon tedavisi gören hastalar deniz seviyesine yani sahil kentlerine indiklerinde genellikle tansiyonda kısmen düşme olur, yüksek tansiyonun kontrolü kolaylaşır, tansiyon ilacı ihtiyacı azalır.
Tersi de mümkündür, genellikle sahil kentlerinde yaşarken tansiyonu ilaç ile kontrol altında tutulan kişiler yüksek rakımlı bir yere gittiklerinde tansiyon kontrolü zorlaşır, ilaç ihtiyacı artar. Bu gibi durumlarda tansiyon ilaç dozunun (hekime sorarak) ayarlanması gerekebilir.
Eğer yüksek tansiyonu ilaç ile kontrol altında olan ve deniz seviyesinde yaşıyorken daha yüksek rakımlı yere giden bir hasta iseniz (ya da yüksek rakımdan yaşarken sahil kenarına iniyorsanız), ilk iki hafta tansiyonunuzu günde en az iki defa ölçün. Muhtemeldir ki baş ağrısı, baş dönmesi gibi şikayetler ve tansiyonunuzda değişiklikler (artma veya azalma) yaşayacaksınız. Hekiminize sorun, ilaç tedavinizi değiştirme ihtiyacı duyabilir.
Her gün 5 tane tansiyon ilacı kullanıyorum. Bunların alım zamanlarını takip etmek bana zor geliyor. Bazen ilaçlarımı aksatabiliyorum. Bunun daha kolay bir yolu var mı?
Son yıllarda bir tablet içine sıkıştırılmış 2’li veya 3’lü ilaç kombinasyonları kullanıma sunulmuştur. Hekiminiz uygun görürse, tek tablet içine sıkıştırılmış 3 ilaç molekülü içeren bir ilaç önerebilir. Bu şekilde günde 3 ayrı tablet almak yerine tek bir tablet yutabilirsiniz. Misal, günde 5 tablet ilaç yutuyorsanız bu sayıyı 3 tablete düşürebilirsiniz. Hekiminize sorun.
Tansiyon ilacını kullanınca tansiyonum normal (12-7, 11-7) olmaya başladı. İlacı bırakacak mıyım?
Tansiyonunuz normal sınırlarda seyrediyorsa ilaç görevini yapıyor demektir. İlacı size zaten bu amaçla başladılar. ilacınızı bırakmayın. Eğer tansiyonunuz 9/6 ya da 8/5 gibi düşük değerlere iniyorsa; baş dönmesi, halsizlik veya yorgunluk başladıysa o zaman ilaç tedavisini düzenlemek için hekiminize ulaşın.
Tansiyon normal oldu diye ilaç bırakılmaz. Tedavinize sahip çıkın.
Daha önce felç (inme) geçirdim. Şimdi büyük tansiyonum yüksek ama küçük tansiyonum normal. Doktorum bana tansiyon düşürücü ilaç verdi. İlacı kullanırsam küçük tansiyonum daha da düşer ve tekrar felç olur muyum?
Hayır olmazsınız. Küçük tansiyonu normal olup da büyük tansiyonu yüksek olduğu için ilaç tedavisi önerilenlerde bu tedavi yüzünden felç riskinin artmadığı bildirilmiştir.
Yüksek tansiyon hastasıyım. Uzun süredir ilaç kullanıyorum. Gebe kalabilir miyim?
Tansiyon düşürücü ilaçların bir kısmı gebelikte tercih edilmez. Gebelik planlıyorsanız önceden tedavinizi uygun bir ilaçla ayarlamanız gerekir. Hekiminize sorun, ilacınızı kontrol ettirmeden gebe kalmayın.
Tansiyon düşürücü ilaçlar halsizlik, yorgunluk yapar mı?
Halsizlik ve yorgunluğunuz
- ilacınızın tansiyonunuzu aşırı düşürmesinden
- ilacınızın tansiyonunuzu yeteri kadar düşürememesinden
- tansiyonunuzu yeteri kadar düşürse bile ilacın kendi ek özelliğinden
kaynaklanıyor olabilir.