Birçok insan tansiyon değerinin genellikle sabit kaldığını ve çok nadir değiştiğini düşünür. Halbuki gerçek tersidir.
İnsanlar, farklı zamanlarda yaptıkları tansiyon (kan basıncı) ölçümlerinde farklı sonuçlarla karşılaşınca şaşırıyorlar.
Halbuki, denizin sürekli dalgalandığı gibi kalp hızı ve tansiyon da sağlıklı insanlarda sürekli değişir. Çünkü vücudunuzun aktivitesi sürekli değişmektedir: bazen uyanık bazen uykuda, bazen çalışıyor bazen istirahatte olursunuz.
Hassas cihazlar ile ölçüldüğünde kalp hızı ve tansiyonun her kalp atışında dahi değiştiği görülür. Sağlıklı kişilerde görülen ve belli sınırlar içinde olmak kaydıyla normal kabul edilen bu değişim yüksek tansiyon hastalarında daha belirgin olur.
Gün içinde ortaya çıkan bu değişimler sizi korkutmasın. Önemli olan kalp hızı ve kan basıncının belli bir aralıkta arasında kalmasıdır.
Peki tansiyonun hangi aralıkta olması hedeflenir?
Avrupa Kardiyoloji Derneği 2024 yılı Hipertansiyon kılavuzuna göre önerilen normal tansiyon değerleri şu şekildedir:
| Kategori | Hastane ölçümü mmHg | Ev ölçümü mmHg | Gündüz ortalaması Tansiyon Holteri mmHg | Tansiyon Holteri mmHg | Gece ortalaması Tansiyon Holteri mmHg |
| Normal | <120/70 | <120/70 | <120/70 | <115/65 | <110/60 |
kaynak: European Heart Journal 2024;45:3912-4018
Tansiyon dalgalanması hiç bitmez.
Poliklinik muayenesinde tansiyon yüksek ölçülünce bazı hastalar “ilk defa yükseldi” diyerek şaşırıyorlar.
Bu hastaların bir kısmında beyaz-önlük hipertansiyonu olabilir; hastanede heyecandan yükselen tansiyon evde normal seyrediyor olabilir.
Öte yandan, muayeneye gelen bazı hastaların EKG‘si (elektrokardiyografi) ve EKO‘su (kalp ultrasonu) hastada uzun süredir yüksek tansiyon olduğunu adeta bağırarak söylüyor. Bu hastalar da “tansiyonum ilk defa yükseldi” diyorlar.
Elli yaşında bir kişide yüksek tansiyon ortaya çıkıyorsa, bu bir gecede olmuyor; önce birkaç haftada bir yükseliyor, sonra haftada birkaç defa, sonra gün içinde birkaç defa yükseliyor. Fark edilip tedavi almazsa, bir süre sonra hep yüksek seyrediyor. Bu geçiş dönemi bazı hastalarda aylar, bazen de yıllar sürebiliyor. Tek bir ölçümde tansiyonu normal tespit edince sanki tansiyonun hep normal seyrettiğini, kendilerinde yüksek tansiyon olmadığını düşünüyorlar. Bu nedenle birçok insan yüksek tansiyon hastası olduklarını ancak aylar veya yıllar sonra fark ediyor.
Tansiyon yükselmesini daha erken farkına varmak için ne yapalım?
- Elli yaş veya üzerindeyseniz, kilonuz fazlaysa, ek hastalıklarınız (böbrek yetmezliği, diyabet, vs.) varsa, alkol veya sigara tüketiyorsanız, birinci derece akrabalarınızda yüksek tansiyon varsa hiç şikayetiniz olmasa bile arada bir tansiyonunuzu ölçtürün.
- Halsizlik, çabuk yorulma, nefes darlığı yüksek tansiyonun en sık görülen belirtilerindendir. Bu belirtiler varsa tansiyonunuzu ölçtürün.
- Elli yaş veya üzerindeyseniz veya evinizde 50 yaş üzerinde birisi ile yaşıyorsanız, otomatik ölçüm yapan bir tansiyon aletini mutlaka evinizde bulundurun.
Sloganınız “ölç, fark et, ilgilen, düzelt” olsun.