Dünyada sıklığı
Yaş ilerledikçe yüksek tansiyon görülme sıklığı da artar. Hayatları boyunca her 10 Amerikalı’dan 9‘unda yüksek tansiyon ortaya çıkacağı bildirilmiştir. Kendi tansiyonunun yüksek olduğunu dahi bilmeyen sayısız insan her gün sağlıklarını tehlikeye atmaktadır.
Dünya geneline bakıldığında, yüksek tansiyonun ne kadar yaygın olduğu çok çarpıcıdır. Dünya genelinde 30–79 yaş arasındaki her 3 kişiden 1‘i yüksek tansiyon hastasıdır. Üstelik bu sayı son otuz yılda iki katına çıkmış: 1990 yılında 650 milyon olan yüksek tansiyon hastası sayısı 2019’a kadar 1,3 milyara ulaşmıştır.
2022 yılında 60 ülkede, 18 yaş üzerindeki 715 518 katılımcı ile yapılan bir araştırmada, yüksek tansiyon (büyük tansiyon en az 140 mm Hg ve küçük tansiyon en az 90 mm Hg olarak kabul edilerek) sıklığı %36 olarak bildirilmiştir. 2024 yılında yüksek tansiyon için sınırların daha da düşürüldüğü dikkate alınırsa, yetişkin insanlarda yüksek tansiyon %36’dan daha sık olmalıdır.
Amerika Birleşik Devletleri’nde yaklaşık 120 milyon yetişkinde yüksek tansiyon hastalığı bulunduğu ve bu kişilerin sadece %23‘ünde tedavi ile yüksek tansiyonun kontrol altında (130/80 mm Hg‘den küçük) tutulduğu bildirilmiştir.
25.Eylül.2025‘te yayınlanan Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre:
- 2024 yılında dünya genelinde 30-79 yaş arası yaklaşık 1.4 milyar yetişkinin hipertansiyon hastası olduğu tahmin ediliyor; bu da bu yaş aralığındaki nüfusun %33‘ünü temsil ediyor.
- 30-79 yaş arası yüksek tansiyonu olan yetişkinlerin üçte ikisi düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşıyor.
- 600 milyon yetişkinin (yüksek tansiyon hastalarının %44‘ü) bu rahatsızlığa sahip olduğunun farkında olmadığı tahmin ediliyor.
- Yaklaşık 630 milyon yetişkinin (%44‘ü) yüksek tansiyonu teşhis edilmiş ve tedavi edilmektedir.
- Yüksek tansiyonu olan yaklaşık 320 milyon yetişkinin (%23) tansiyonu kontrol altındadır.
Türkiye’de sıklığı
Türkiye’de de durum benzer şekilde kaygı vericidir. Türkiye’de yetişkin nüfusun yaklaşık üçte birinin yüksek tansiyonu olduğu bilinmektedir; ancak bu kişilerin neredeyse yarısı hastalığından habersizdir.
Türkiye’de yapılmış en kapsamlı çalışmalardan biri olan PatenT araştırmasına göre: Türkiye’de yüksek tansiyonun yaş ve cinsiyete göre düzeltilmiş genel görülme sıklığı %31,8 olarak saptanmış; bu oran kadınlarda erkeklere kıyasla daha yüksek bulunmuştur (%36,1‘e karşı %27,5).
Aynı çalışmada bir diğer çarpıcı bulgu ise şu: Araştırmaya katılanların %32,2‘si hayatlarında hiç tansiyon ölçtürmemişti. Yüksek tansiyonu olanların yalnızca %40,7‘si hastalığından haberdarken, sadece %31,1‘i ilaç kullanıyor ve yalnızca %8,1‘inin tansiyonu kontrol altındaydı.
Güzel haber şu ki yıllar içinde farkındalık artmaktadır. 2003–2012 yılları arasında yapılan karşılaştırmalı araştırmalara göre yüksek tansiyon farkındalığı %40,7‘den %54,7‘ye, tedavi oranı %31,1‘den %47,4‘e, kontrol oranı ise %8,1‘den %28,7‘ye yükselmiştir.
Sayısal olarak değerlendirildiğinde ise tablo büyük: Türkiye’de yüksek tansiyondan etkilenen yaklaşık 22,5 milyon kişi bulunmaktadır.
Yaş ilerledikçe risk artıyor
Yüksek tansiyon, bebekler ve çocuklar dahil, her yaşta görülebilir; ancak yaş ilerledikçe görülme sıklığı da artar. 65 yaş üzerindeki kişilerde yüksek tansiyonun görülme oranı %60 ile %80 arasındadır.
Bir başka araştırmaya göre: 60 yaşına gelindiğinde nüfusun yaklaşık %60‘ında hipertansiyon gelişmekte; 70 yaşına ulaştığında ise erkeklerin %65‘i, kadınların %75‘i yüksek tansiyona sahip olmaktadır.
Almanya‘da, 65–94 yaş grubunda yapılan bir araştırma daha da çarpıcı sonuçlar ortaya koymuştur: 65–94 yaş arasındaki bireylerde yüksek tansiyon oranı %73,8 olarak ölçülmüştür; bu da her dört yaşlıdan üçünün yüksek tansiyona sahip olduğu anlamına gelir.
Kontrol altına alınabiliyor mu?
Yüksek tansiyon yaygın olmakla birlikte tedavi edilebilir ve kontrol altına alınabilir. Sorun çoğunlukla teşhiste ve tedaviye devam etmede yaşanmaktadır. Dünya genelinde yüksek tansiyonu olan yetişkinlerin yalnızca %54‘üne tanı konulmuş, %42‘si tedavi görmekte ve yalnızca %21‘inin tansiyonu kontrol altında tutulabilmektedir.
Türkiye’den bir araştırma ise şu sonucu ortaya koymuştur: Yüksek tansiyonu olan bireylerin %41,8’i hiç tedavi almamakta, %30,1’i tedavi alıp tansiyonunu kontrol altında tutabilmekte, %28,1’i ise tedavi almasına rağmen tansiyonu hâlâ yüksek seyretmektedir.
Geleceğe bakış
Yüksek tansiyon sorununun önümüzdeki yıllarda daha da büyüyeceği tahmin edilmektedir. 2024 yılında dünyada 30–79 yaş arasında yaklaşık 1,4 milyar kişi yüksek tansiyon ile yaşamaktaydı; ancak bu kişilerin beşte birinden azının tansiyonu yeterince kontrol altındaydı.
Umut verici bir tahmine göre ise önlem almak mümkün: 2023–2050 yılları arasında yüksek tansiyon kontrolünü küresel ölçekte %50‘ye çıkarmak, 76 milyon ölümü önleyebilir.
Sessiz tehlikeye dikkat
Yüksek tansiyon çoğunlukla belirti vermez; bu yüzden “sessiz katil” olarak da bilinir. Ölüme varana kadar yüksek tansiyonun uzun süre devam ettiği düşünülürse bu hastalık vücudun sessizce yıpranması olarak da düşünülebilir. Milyonlarca insan tansiyonunun yüksek olduğundan habersiz yaşamaya devam etmektedir. Düzenli tansiyon ölçtürmek, erken fark etmek ve tedavi olmak için gereklidir.
Kaynaklar:
WHO global report on hypertension 2025. Lancet. 2025 Nov 15;406(10517):2318-2319. doi: 10.1016/S0140-6736(25)02208-1. Ücretsiz Tam Makale erişimi
The WHO Global report 2023 on hypertension warning the emerging hypertension burden in globe and its treatment strategy. Hypertens Res. 2024 May;47(5):1099-1102. doi: 10.1038/s41440-024-01622-w. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Evaluation of Blood Pressure Status and Mortality in Turkey: Findings from Chronic Diseases and Risk Factors Cohort Study. Medicina (Kaunas). 2023 Jul 26;59(8):1366. doi: 10.3390/medicina59081366. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Prevalence, awareness, treatment, and control of hypertension in older people: results from the population-based KORA-age 1 study. BMC Public Health. 2020 Jul 2;20(1):1049. doi: 10.1186/s12889-020-09165-8. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Changes in hypertension prevalence, awareness, treatment, and control rates in Turkey from 2003 to 2012. J Hypertens. 2016 Jun;34(6):1208-17. doi: 10.1097/HJH.0000000000000901. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Controlling hypertension in Turkey: not a hopeless dream. Kidney Int Suppl (2011). 2013 Dec;3(4):326-331. doi: 10.1038/kisup.2013.68. Ücretsiz Tam Makale erişimi