Çoğu hasta aynı soruları sorar, aynı hataları yapar.
Oku, öğren, ilgilen, düzelt.
Ritm bozukluğu (atriyal fibrilasyon) varsa tansiyon ölçümünü nasıl etkiler?
Atriyal fibrilasyon gibi ritm bozukluğu olanlarda tansiyon ölçüm aletleri hem tansiyonu hem de kalp hızını yanlış ölçebilir. Bazı tansiyon ölçüm aletleri hastada atriyal fibrilasyonu fark edip sizi uyarabilir. Ancak bu uyarı yine de aletin doğru ölçüm yaptığını göstermez.
Aslında, atriyal fibrilasyonda kalp hızı anlık değiştiği için, hangi yöntemle ölçülürse ölçülsün, düzenli ritimdeki gibi bir kalp hızından zaten bahsedilemez.
Hastaneye muayeneye gittim. Doktor benden, birkaç gün boyunca tansiyonumu ölçüp kaydetmemi ve kendisine getirmemi istedi. Neden?
Beyaz önlük hipertansiyonu var mı? Hastaneden eve geldikten sonra, ara ara tansiyonunuzu ölçün.
Maskeli (gizli) hipertansiyon var mı? Hastaneden eve geldikten sonra, ara ara tansiyonunuzu ölçün.
Gece tansiyon yükseliyor mu? Gece tansiyon ölçen otomatik ölçüm aleti satın alın.
Sabah tansiyon yükseliyor mu? Sabah tansiyonunu görmek için uyandıktan hemen sonra tuvalet ihtiyacınızı giderin ve yemek yemeden önce tansiyonunuzu ölçün.
Düz yatınca tansiyon yükseliyor mu (supine hypertension)? Evde en az 5 dakika düz yattıktan sonra, ayağa kalkmadan, tansiyonunuzu düz yatarken ölçün.
Kullandığınız tansiyon düşürücü ilaçlar etkili oluyor mu? İlaç yuttuktan birkaç saat sonra tansiyonunuzu ölçün.
Ara ara tansiyon düşüyor mu (hipotansiyon)? Evde iken baş dönmesi, bulantı, soluk cilt, soğuk terleme, halsizlik, bayılma (kısa süreli, geçici bilinç kaybı) yaşarsanız tansiyonunuzu ölçün.
Yemek yedikten sonra tansiyon düşüyor mu (postprandial hipotansiyon)? Tansiyonunuzu yemek yedikten sonraki 2 saat içinde ölçün.
Evde tansiyon ölçümü hakkında daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.
Tansiyon ölçüm aleti aynı zamanda kalp hızını da gösteriyor. Bu güvenilir midir?
Atriyal fibrilasyon gibi ritm bozukluğu olanlarda tansiyon ölçüm aletleri hem tansiyonu hem de kalp hızını yanlış ölçebilir. Bazı tansiyon ölçüm aletleri hastada atriyal fibrilasyonu fark edip sizi uyarabilir. Ancak bu uyarı yine de aletin doğru ölçüm yaptığını göstermez.
Aslında, atriyal fibrilasyonda kalp hızı anlık değiştiği için, hangi yöntemle ölçülürse ölçülsün, düzenli ritimdeki gibi bir kalp hızından zaten bahsedilemez.
Evde tansiyon ölçerken nelere dikkat etmeliyim?
- En az 5 dakika istirahatten sonra tansiyonu ölçün.
- Tansiyon ölçmeden önceki yarım saat içinde sigara, kahve, alkol içmeyin.
- Tansiyonu ölçtüğünüz damar çapı ne kadar kalınsa, tansiyon ölçümü o kadar doğru olur. Koldaki damarınız bilekteki damarınızdan daha kalındır, tansiyonunuzu bilek yerine koldan ölçün.
- Tuvalete gitme ihtiyacınız var ve henüz bunu gidermemişseniz tansiyonunuz yüksek çıkabilir (reaktif hipertansiyon). Tuvalet ihtiyacınızı giderdikten sonra tansiyonunuzu ölçün.
Tansiyon ölçümü hakkında daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.
Gün içinde tansiyonumu bir kaç defa ölçüyorum, farklı çıkıyor. Neden?
Tansiyonunuz (kan basıncınız) günlük hayat akışı sırasında sürekli değişir. Bu çok normaldir.
Sadece yüksek tansiyon hastalarında değil, tansiyonu normal olan sağlıklı kişilerde bile tansiyon gün içinde sürekli değişir.
Ritm bozukluğu varsa, bu anlık değişimler daha da belirgin olur.
Gün içinde tansiyonunuzun değişmesi normaldir, yeter ki belirli bir aralıkta kalsın.
Nasıl araba ile seyahat ederken arabanın hız ve devir göstergesi sürekli değişiyor, yokuş çıkarken devir artıyor, yokuş inerken azalıyor, rölantide iken daha da azalıyorsa kalp hızı ve tansiyon değerleriniz de buna benzer; sabah günlük telaş içinde kalp hızı ve tansiyon değerleriniz yüksek akşam evde dinlenirken düşük olur, uykuda iken daha da düşer.
Prizdeki elektriğin sürekli 220V olması gibi, tansiyonunuzun da sürekli aynı değerde olmasını beklemeyin.
Hayat gibi tansiyon da sürekli dalgalanır. Dalgalar bitmez. Ölçmezsen fark edemezsin.
Ölçülen tansiyon nasıl ifade edilir, 140/80 mi, 14/8 mi?
Bilimsel ifadesi 140/80 mmHg olan tansiyon değeri, halk arasında genellikle 14/8 diye ifade edilir. Her ikisi de aynı anlama gelir.
Günde kaç defa tansiyon ölçmeliyim?
Tansiyon ilacı kullanmaya yeni başladıysanız ve ilaç dozunun ayarlanması için ölçüm yapıyorsanız, günde en az iki defa ölçüm yapın.
İlk ölçümü sabah kalktıktan ve tuvalet ihtiyacınızı giderdikten sonra, tansiyon düşürücü ilacınızı yutmadan ve herhangi bir gıda tüketmeden önce ölçmelisiniz.
İkinci ölçümü akşam saatlerinde, evde istirahat halinde iken yapın.
Eğer tansiyon ilacınızın dozu belirlendi ve ilaç ile tansiyonunuz hep normal sınırlarda seyrediyor olsa bile yine de haftada bir defa tansiyonu sabah saatlerinde ölçmekte fayda var.
İlaç tedavisi ile tansiyonunuz normal seyrediyor iken baş ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı, halsizlik, çabuk yorulma veya göğüs ağrısı hissederseniz, o sırada da tansiyonunuzu mutlaka ölçün. Ölçüm saatini, ölçülen tansiyon değerini ve şikayetinizi bir kağıda not edin, hekiminize bildirin.
Eğer yüksek tansiyonu ilaç ile kontrol altında olan ve deniz seviyesinde yaşıyorken daha yüksek rakımlı yere giden bir hasta iseniz (ya da tersi), ilk iki hafta tansiyonunuzu günde en az iki defa ölçün. Muhtemeldir ki baş ağrısı, baş dönmesi gibi şikayetler ve tansiyonunuzda değişiklikler (artma veya azalma) yaşayacaksınız. Hekiminize sorun, ilaç tedavinizi değiştirme ihtiyacı duyabilir. Misal, Ankara’nın rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 938 metredir. Yüksek rakımda yaşayan ve tansiyon tedavisi gören hastalar deniz seviyesine yani sahil kentlerine indiklerinde genellikle tansiyonda kısmen düşme olur, yüksek tansiyonun kontrolü kolaylaşır, tansiyon ilacı ihtiyacı azalır. Tersi de mümkündür, genellikle sahil kentlerinde yaşarken tansiyonu ilaç ile kontrol altında tutulan kişiler yüksek rakımlı bir yere gittiklerinde tansiyon kontrolü zorlaşır, ilaç ihtiyacı artar. Bu gibi durumlarda tansiyon ilaç dozunun (hekime sorarak) ayarlanması gerekebilir.
Tansiyon ölçerken her iki koldaki ölçüm sonuçları farklı olabilir mi?
- Her iki kol arasında bir miktar fark olabilir.
- Bu fark 10 mmHg’den az ise önemli değildir.
- Fark 10 mmHg’den fazla ise daha sonraki ölçümlerde hep yüksek olan koldan ölçüm yapılmalıdır.
- Kollar arasındaki tansiyon farkı 20 mmHg’den fazla ise bir damarınızda darlık olabilir, araştırılması gerekir.
- 20 mmHg fark derken şu kastedilir: tansiyonunuz bir kolda 140/80, diğer kolda 130/75 ise, büyük (sistolik) tansiyon için aradaki fark 20’yi geçmediği için kabul edilebilir (140–130=10). Tansiyonunuz bir kolda 170/100, diğer kolda 140/90 ise bu anormaldir (170-140=30), araştırılması gerekir.
Tansiyonumu hangi koldan ölçmeliyim?
- Evde kendiniz tansiyon ölçecekseniz önce her iki koldan kan basıncınızı (tansiyonunuzu) ölçün. Hangi koldan daha yüksek ölçüyorsanız, bundan sonraki ölçümlerinizi hep o koldan yapın.
- Eğer hastanede 24 saatlik tansiyon Holteri (ABPM) bağlatacaksanız, baskın olmayan kolunuzu kullanın. Sağ el ile yazı yazıyorsanız, sol kolunuza taktırın.
Bana Tansiyon Holteri takılacağı söylendi. İşime engel olur mu, işyerinde beni mahcup eder mi?
- Bu aletler, gündüz saatlerinde 20-30 dakikada bir ölçüm yapmak üzere ayarlanır.
- Ölçüm sırasında 5-10 saniye süren hafif bir motor sesi duyulur ve ölçümün tamamlanması yaklaşık 30 saniyenizi alır.
- Ofis ortamında çalışıyor olsanız bile bu ses çevrenizdekileri rahatsız, sizi de mahcup etmez; çalışmanıza devam edebilirsiniz.
- Bazı öğrenciler veya öğretmenler tansiyon Holteri takıldığı zaman okula gitmesem mi diye soruyor. Endişe etmeyin, günlük rutin işinize devam edebilirsiniz.
- Sadece cihaz ölçüm yaparken (motor sesini duyduğunuzda) kolunuzu serbest bırakın, bükmeyin.
Tansiyon Holteri takılması için hastaneye gidiyorum. Bu işlem ne kadar vaktimi alır?
Hastanede tansiyon Holteri (ABPM) cihazınızın ayarlanması 10–15 dakikanızı alır.
Tansiyon Holteri bağlatmak için hastaneye gidiyorum. Hangi koluma taktırayım?
Hangi elle yazı yazıyorsanız, tansiyon Holterinin şişen kısmını öteki taraftaki kolunuza bağlatın.
Sağ el ile yazı yazıyorsanız, sol kolunuza taktırın.
Üzerimde tansiyon Holteri (ABPM) takılı iken nelere dikkat etmeliyim?
- Tansiyon Holterini bağlamak için kol seçerken baskın olmayan kolunuzu seçin, hangi elle yazı yazıyorsanız o taraftaki kolunuza takmayın.
- Tansiyon Holterinin şişen kısmı (manşon) cilde temas edecek şekilde kola yerleştirilmelidir. Kazak veya başka uzun kollu kalın kıyafetler giyip bunun üzerine tansiyon Holterinin manşonu bağlanmaz. Hastaneye gelirken bunu dikkate alarak kıyafet seçin.
- Bazı tansiyon aletlerinde cihaz ölçüm yapmak için şişmeye başlamadan önce bip sesi ile sizi uyarır. Bu sesi duyduğunuzda:
- mümkünse ölçüm bitene kadar konuşmayın.
- kolunuzu gövdenizin yanında düz tutun, bükmeyin.
- herhangi bir iş yapıyorsanız iş yapmayı bırakın (tabii ki tehlikeli bir durum yaratmayacaksa iş yapmayı bırakın. Eğer araba kullanıyorsanız kullanmaya devam edeceksiniz, elinizi direksiyondan çekmeyeceksiniz).
- Bazen tansiyon Holteri şişer fakat ölçüm yapamaz. Bu durumda ikinci defa şişerek ölçüm yapmaya çalışabilir. Endişe etmeyin.
Bazı tansiyon Holter cihazlarının üzerinde ölçüm yapmak için bir düğme bulunur. Gerekmedikçe bu düğmeye basmayın.
Tansiyon Holteri ölçüm yaparken, motorlu araç veya makine kullanıyorsanız kolda hissedilen titreşimler hatalı ölçüme yol açabilir.
Tansiyon Holteri takılı iken cihaza ve cihazın şişen kısmına su değdirmeyin. O gün duş almayın, duş almak için cihaz kolunuzdan çıkarmak zorunda kalmayın.
Tansiyon Holterinin kola sarılan ve şişen kısmı (manşon) gevşek olursa kolunuzdan bileğe doğru kayacak ve tansiyon ölçümü yapamayacak ya da hatalı ölçüm yapacaktır. Tansiyon Holteri kola bağlandıktan sonra zorunlu olmadıkça kurcalamayın.
Zorunlu olmadıkça ne demek? Çok nadir olarak tansiyon aletinin manşonu şiştikten sonra havası inmeyebilir, manşon kolunuzda şişmiş halde kalabilir. Bu durum koldaki damarı sıkıştıracağı için kolun beslenmesini bozar ve kolda ağrı, morarma yapabilir. Tansiyon aleti normalde şiştikten birkaç saniye sonra inmeye başlar ve kolunuzdaki basınç hissi azalarak 10-15 saniye içinde kaybolur. Havası inmeyen cihaz şişmiş halde kalırsa, kolunuzda ağrı ve morarma olacaktır. Bu durumda cihazı kolunuzdan kendiniz çıkartın.
Tansiyon Holterini kendiniz erkenden çıkartmak zorunda kalırsanız, cihaz bunu algılayamadığı için kendisine programlanmış zamanlarda sanki kolunuzda takılıymış gibi ölçüm yapmak için şişecektir, endişe etmeyin.
Üzerinizde Tansiyon Holteri varsa, cihaza varsa su değdirmeyin.
Tansiyon Holteri (ABPM) sonrası kolumda alerjik reaksiyon olabilir mi?
Evet. Okumak için buraya tıklayınız
Bugün doktora gittim, bana tansiyon ilacı kullanmamı önerdi. Bir hafta sonra da tansiyon Holteri taktırmamı ve sonucu kendisine getirmemi söyledi. Neden şimdi değil de bir hafta sonra tansiyon Holteri yaptırmamı istedi?
Bazı tansiyon ilaçlarının etkisi hemen başlar. Bazı tansiyon ilaçlarının etkisi de bir-iki hafta içinde ortaya çıkar.
Doktorunuz bugün kullanmaya başlayacağınız ilacın bir hafta sonraki etkisini görmek istemiş olabilir.
Gebeler de tansiyon Holteri taktırabilir mi? Bebeğe zarar verir mi?
Gebeler de tansiyon Holteri taktırabilir, bebeğe zararı vermez. Tansiyon Holteri radyasyon yayan bir cihaz değildir.
