Tanım
24 saatlik tansiyon Holterinde gece saatlerinde büyük (sistolik) tansiyon > 120 mm Hg ve/veya küçük (diyastolik) tansiyon > 70 mm Hg olmasıdır.
Normalde gece uykuda tansiyonda %10-20 arasında düşüş olması beklenir (dipping, dipper paterni).
Siyah ırktan olan kişilerde gece olması beklenen tansiyon düşüşü daha az olur. Yapılan bir araştırmada siyah ırktan olan kişilerde, beyaz ırka göre gece Melatonin salınımının daha az olduğu gözlenmiştir.
Özellikle gece tansiyonu yükselen kişilerde (noktürnal hipertansiyon), yavaş salınımlı Melatonin ile tansiyon düşüşü sağlanabileceği ileri sürülmüş ise de aksini iddia eden araştırmalar da mevcuttur. Bu konuda yapılan araştırmaların eleştirilen yönü hasta sayılarının az olmasıdır.
Bir meta-analize göre Melatonin kullanımı ile büyük (sistolik) tansiyonda 3.4 mm Hg, küçük (diyastolik) tansiyonda 3.3 mm Hg düşüş olmaktadır.
İki şekilde görülebilir:
- Hem gündüz hem gece tansiyon yüksekliği vardır
- Sadece gece tansiyon yüksekliği vardır. Tansiyon Holteri ile gündüz saatlerinde tansiyon < 135 / 85 mm Hg‘dir.
Gece tansiyon yükselmeleri kimlerde daha sık görülür?
- Yüksek nemli ortamda bulunanlar
- Gece sık idrara çıkanlar
- Uyku apnesi olanlar
- Obez (şişman) kişiler
- Tuza hassas olup aşırı tuz tüketenler
- İleri yaşta olanlar (Normalde yaş ilerledikçe tansiyon da yükselir. Bu yükselme ilk önce sabah tansiyonunda görülür, en son gece tansiyonu yükselir).
- Kronik böbrek yetmezliği hastaları
- Ortostatik hipotansiyonu olanlar
- Otonom disfonksiyon hastaları
- Diyabet (Şeker) hastaları
- Sıcak ortamlarda, yaz aylarında
- Kalp yetmezliği hastalarında
Gece tansiyon yüksekliği
Yüksek tansiyon hastalarının yaklaşık yarısında gece tansiyon yüksekliği görülür.
Yaz aylarında fiziksel rahatsızlık ve uyku kalitesinin kötü olması nedeniyle gece tansiyonu artar.
Maskeli kontrolsüz hipertansiyon genellikle gece olan tansiyon yükselmelerine bağlıdır.
Sekonder hipertansiyon (sebebi bulunabilen tansiyon yüksekliği) hastalarında gece tansiyon yüksekliği daha sık görülür.
Kalp damar hastalıkları, bunama, inme (felç) ve ölüm riskini artıran bir durumdur.
24-saatlik kan basıncı takibi (ABPM ya da halk arasındaki adıyla Tansiyon Holteri) ile teşhis edilir.
Yatınca olan tansiyon YÜKSELMESİ:
- Sırtüstü düz yattıktan en az 5 dakika sonra, büyük (sistolik) tansiyonun en az 140 mmHg ve/veya küçük (diyastolik) tansiyonun en az 90 mmHg olması.
- Bu hastaları, sebebi bilinmeyen tansiyon yüksekliği (esansiyel hipertansiyon) hastaları ile karıştırmayın. Bu hastalarda tansiyon otururken normal, ayağa kalkınca genellikle düşüktür.
- Tanım itibari ile düz yatınca ortaya çıkar, sadece gece olmak zorunda değildir. Gece olan tansiyon yükselmelerinin sadece bir kısmı buna bağlıdır.
- Nörojenik ortostatik hipotansiyon hastalarının yaklaşık yarısında yatınca olan tansiyon yükselmesi bulunur.
- Gece tansiyon yükselmesi sebeplerinden biridir.
- Uyku sırasında birkaç saat boyunca tansiyon yükselmesi, gece sık idrara çıkma ve uyku bozukluklarına yol açabilir.
Gece tansiyon yüksekliği yıllardır Tansiyon Holteri ile tespit edilmiştir.
Ancak bazı üreticiler kişisel kullanım için gece ölçüm yapabilen otomatik tansiyon aletlerini de piyasaya sürmüştür: OMRON NightView HEM-9601T-E3.
Gece tansiyon yükselmesinden şüphelenen hastalar, bilekten ölçüm yapan böyle bir alet ile gece tansiyonlarını, evlerinde kendileri ölçebilir.
Tansiyon gece de dalgalanır. Mücadele gece de sürer.
Kaynaklar:
2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. Eur Heart J 2024 Oct 7;45(38):3912-4018. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Pressure Building Against the Clock: The Impact of Circadian Misalignment on Blood Pressure. Curr Hypertens Rep. 2024 Jan;26(1):31-42. doi: 10.1007/s11906-023-01274-0. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Circadian Rhythm, Clock Genes, and Hypertension: Recent Advances in Hypertension. Hypertension. 2021 Nov;78(5):1185-1196. doi: 10.1161/HYPERTENSIONAHA.121.14519. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Ethnic Differences in Nighttime Melatonin and Nighttime Blood Pressure: A Study in European Americans and African Americans. Am J Hypertens. 2019 Sep 24;32(10):968-974. doi: 10.1093/ajh/hpz083. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Consensus statement on the definition of neurogenic supine hypertension in cardiovascular autonomic failure by the American Autonomic Society (AAS) and the European Federation of Autonomic Societies (EFAS) : Endorsed by the European Academy of Neurology (EAN) and the European Society of Hypertension (ESH). Clin Auton Res. 2018 Aug;28(4):355-362. doi: 10.1007/s10286-018-0529-8. Ücretsiz Tam Makale erişimi
New perspectives on the role of melatonin in human sleep, circadian rhythms and their regulation. Br J Pharmacol. 2018 Aug;175(16):3190-3199. doi: 10.1111/bph.14116. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Effect of melatonin on nocturnal blood pressure: meta-analysis of randomized controlled trials. Vasc Health Risk Manag. 2011:7:577-84. doi: 10.2147/VHRM.S24603. Ücretsiz Tam Makale erişimi