Melatonin nedir?
Melatonin, epifiz’den (Pineal bez) salgılanan bir hormon olup uyku düzeni ile ilişkilidir. Karanlıkta daha fazla salgılanan bu hormon biyoritm ve uykunun düzenlenmesine katkıda bulunur.
Melatonin ayrıca N-acetyl-5-methoxytryptamine, melanocyte-contracting principle, skin-lightening factor olarak da bilinir.
Uyku ve yüksek tansiyon
Kısa süreli uyku iyi değildir. Günde 5 saatten az uyuyanlarda, günde 7-8 saat uyuyanlara göre yüksek tansiyon %32 oranında daha sık görülür.
Öte yandan, uzun süre uyumak da sağlıklı değildir. Günde 7 saat uyuyanlara göre, günde 10 saat veya daha fazla uyuyanlarda yüksek tansiyon daha sık görülür.
Uyku bozuklukları (kısa uyku süresi, uyku kalitesinin iyi olmaması, tıkayıcı uyku apnesi sendromu, vs.) tansiyonda (kan basıncında) yükselme yapar. Tıkayıcı uyku apnesi sendromu olanlarda yüksek tansiyon, tıkayıcı uyku apnesi sendromu olmayan kişilere göre 2 kat daha sık görülür. Dirençli hipertansiyonu olanların %80’inde tıkayıcı uyku apnesi olduğu bildirilmiştir. Dirençli hipertansiyona en sık eşlik eden durum tıkayıcı uyku apnesidir.
Uyku bölünmesinin sempatik aktiviteyi artırdığı ve bu şekilde tansiyonu yükseltebileceği ileri sürülmektedir. Bu nedenle sedasyon yapan ilaçların yüksek tansiyon üzerinde olumlu etkileri olması beklenir.
Uyku kalitesinin düzelmesi ile gece uykuda olması beklenen tansiyon düşüşü (dipper paterni) gerçekleşebilir.
Genellikle , uyku ilaçları kullananlarda tansiyonda az da olsa düşme meydana gelir. Bunun nedeni bozulmuş olan uyku kalitesinin uyku ilaçları ile düzeltilmesidir.
Melatonin ve yüksek tansiyon
Diğer uyku ilaçları gibi Melatonin kullanımı da uyku kalitesini artırarak tansiyonda düşme yapar.
Bir meta-analize göre Melatonin kullanımı ile büyük (sistolik) tansiyonda 3.4 mm Hg, küçük (diyastolik) tansiyonda 3.3 mm Hg düşüş olmaktadır.
Özellikle gece tansiyonu yükselen kişilerde (noktürnal hipertansiyon), yavaş salınımlı Melatonin ile tansiyon düşüşü sağlanabileceği ileri sürülmüş ise de aksini iddia eden araştırmalar da mevcuttur. Bu konuda yapılan araştırmaların eleştirilen yönü hasta sayılarının az olmasıdır.
Normalde gece uykuda tansiyonda %10-20 arasında düşüş olması beklenir (dipping, dipper paterni). Ancak siyah ırktan olan kişilerde gece olması beklenen tansiyon düşüşü daha az olur. Yapılan bir araştırmada siyah ırktan olan kişilerde, beyaz ırka göre gece Melatonin salınımının daha az olduğu gözlenmiştir.
Öte yandan Melatonin, bir tansiyon düşürücü ilaç olan Nifedipin ile etkileşir ve Nifedipin’in tansiyon düşürücü etkisini azaltır.
Kullandığınız ilaçlar arasında Melatonin var mı? Buradan kontrol edebilirsiniz.
Kaynaklar:
Peripheral and central effects of melatonin on blood pressure regulation. Int J Mol Sci. 2014 Oct 8;15(10):17920-37. doi: 10.3390/ijms151017920. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Effect of melatonin on nocturnal blood pressure: meta-analysis of randomized controlled trials. Vasc Health Risk Manag. 2011:7:577-84. doi: 10.2147/VHRM.S24603. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Melatonin in humans. N Engl J Med. 1997 Jan 16;336(3):186-95. doi: 10.1056/NEJM199701163360306.
New perspectives on the role of melatonin in human sleep, circadian rhythms and their regulation. Br J Pharmacol. 2018 Aug;175(16):3190-3199. doi: 10.1111/bph.14116. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Ethnic Differences in Nighttime Melatonin and Nighttime Blood Pressure: A Study in European Americans and African Americans. Am J Hypertens. 2019 Sep 24;32(10):968-974. doi: 10.1093/ajh/hpz083. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Controlled-release oral melatonin supplementation for hypertension and nocturnal hypertension: A systematic review and meta-analysis. J Clin Hypertens (Greenwich). 2022 May;24(5):529-535. doi: 10.1111/jch.14482. Ücretsiz Tam Makale erişimi