Yüksek Tansiyonun Zararları

(açıklama ve kaynaklar için altı çizilmiş mavi kelimelere tıklayınız)

Ölçülen tansiyon değeri ne kadar önemli?

Ölçülen tansiyon değerlerindeki küçük artışlar aslında toplum genelinde büyük bir risk artışına işaret eder.

Büyük (sistolik) tansiyondaki her 2 mmHg‘lik artış koroner kalp hastalığı riskini %7, inme riskini %10 artırır.

Büyük (sistolik) tansiyonun 10 mmHg, küçük (diyastolik) tansiyonun 5 mmHg düşürülmesi ile inmeye bağlı ölüm riskinin %40, kalp-damar hastalıklarına bağlı ölüm riskinin %30 azaldığı bildirilmiştir.

Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon vücudunuza nasıl zarar verir?

Yüksek tansiyon atar damarlar içindeki basınç yüksekliğini ifade eder.
Yüksek tansiyon aslında düşük seviyeli bir iltihaplanma olarak da görülebilir.
Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon önce damar içinden hasar vermeye başlar: daralma, genişleme veya yırtılma yapar.
Bütün organlara damar gittiği için tedavi edilmeyen yüksek tansiyon birçok organda hasar yapar.
Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon ömrünüzü kısaltır.
Doktorların size tansiyon ilacı önermesinin amacı, damar içindeki yüksek basınç nedeniyle uzun vadede organlarınızın zarar görmesini engellemektir.
Yüksek tansiyon ne kadar genç yaşta ortaya çıkarsa ileride kalp damar hastalıklarından ölüm riski daha fazla olur.
Yüksek tansiyonla mücadele süreklidir, size önerilen tedaviyi ciddiye alın.

Yüksek tansiyonu hafife almayın. Dikkat etmediğiniz tansiyon dalgalanmaları size hoş olmayan sürprizler getirebilir

Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon aşağıdaki organlarda şu hasarlara yol açar:

Kalp

Kalp duvarında kalınlaşma (left ventricular hypertrophy)
Atriyal fibrilasyon (bir tür ritm bozukluğu)
Kalbi besleyen koroner damar tıkanıklıkları
Koroner damarda ani gelişen yırtılma
Kalp krizi (kalbi besleyen koroner damarın ani tıkanması)
Kalp yetmezliği

Akciğerler

Zatürre (pnömoni, akciğer iltihaplanması) daha sık görülür
Akciğerde, hava yollarında tıkanma (FEV1/FVC azalır) daha sık görülür

Karaciğer

Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı:

NHANES 2017-2018 datalarından 3,144 kişinin Mendelian randomizasyon analizi ile incelendiği bir araştırmaya göre yüksek tansiyon alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı gelişme riskini artırmaktadır.

Bir meta-analize göre de, yüksek tansiyon ile alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı arasında çift yönlü bir ilişki vardır: hem yüksek tansiyon alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı gelişme riskini %63 artırır, hem de alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı yüksek tansiyon gelişme riskini %55 artırır.

Damarlar

Damarda genişleme (anevrizma) ve yırtılma (diseksiyon): sindirim sistemine giden mezenterik damarlarda yırtılma, böbreğe giden damarlarda yırtılma, intrakraniyal (kafatası içindeki) atardamar yırtılmaları (felç nedenlerinden biridir), servikal arterde yırtılma, kalbi besleyen koroner damarda ani yırtılma.
Damarda daralma

Beyin

Yüksek tansiyonun beyin üzerindeki olumsuz etkileri, ortaya çıkış süresine göre iki şekilde olur.

Ani tansiyon yükselmesi sonucu ortaya çıkan beyin ile ilgili olumsuzluklar:

Malign hipertansiyon
Hipertansif beyin içi kanama
Hipertansif ensefalopati, Hipertansif beyinsapı ensefalopatisi
Posteriyor geri dönüşlü ensefalopati sendromu (Posterior Reversible Encephalopathy Syndrome, PRES)
Eklampsi

Uzun süredir olan, tedavi edilmemiş yüksek tansiyona bağlı gelişen beyin ile ilgili olumsuzluklar:

Beyin içi kanama (intraserebral hemoraji), hipofiz bezi kanaması (pitüiter apopleksi)
Zihinsel faaliyetlerde azalma
Unutkanlık, demans (bunama)
Geçici iskemik atak (Transient Ischemic Attack-TIA)
Beyne kan götüren atardamarda (karotis arter) daralma, kıvrımlı damar yapısı gelişimi (dolikoarteriopati, tortuosite)
Büyük damar tıkanmasına bağlı İnme (felç)
Küçük beyin damar tıkanmasına bağlı laküner felç
İntrakraniyal (kafatası içindeki) atardamar yırtılmaları (felç nedenlerinden biridir).
Servikal arterde yırtılma : 50 yaş altındaki damar tıkanıklığına bağlı felçlerin %20’sinden sorumludur.
Epilepsi: Yüksek tansiyonu olanlarda epilepsi doğrudan veya dolaylı olarak daha sık görülür. Bu birliktelik tesadüfi değil nedenseldir: yüksek tansiyon epilepsi görülme sıklığını artırır. Epilepsi hastalarının %12′sine yüksek tansiyon eşlik eder.
Damarsal Parkinsonizm, Vascular (Multi-Infarct) Parkinsonism
Damarsal hastalıklara bağlı olan hareket/yürüyüş bozuklukları, ruh hali/mizaç bozuklukları

Yüksek tansiyon tedavi edilmezse, orta yaşlardan (40-65) itibaren bilişsel (algı, düşünme, problem çözme, dikkat, bellek ve öğrenme gibi zihinsel) faaliyetlerde bozulmaya ve bunu izleyen demans (bunama) gelişimine yol açar. Yapılan iki bilimsel çalışmada tansiyon düşürücü tedavi ile bilişsel fonksiyonlardaki azalmanın önlenebileceği bildirilmiştir.

Birçok çalışmada gösterilmiştir ki büyük (sistolik) tansiyonun etkili kontrolü ile Alzheimer ve diğer demans türleri daha az görülür.

Demans teşhisi konmuş hastalarda tıkayıcı küçük damar hastalığı ve beynin beyaz maddesindeki ek hasarın ana risk faktörü olarak yüksek tansiyon olduğu düşünülmektedir.

Yüksek tansiyon hastalarının yaklaşık üçte birinde depresyon bulunur.

Göz

Yüksek tansiyonun göz üzerindeki olumsuz etkileri görme kaybına yol açabilir. Yüksek tansiyon hastalarında aşağıdaki göz hastalıkları daha sık görülür:

Retina tabakasında hasar (hipertansif retinopati)
Glokom
Göz sinirinde hasar (optik nöropati)
Subkonjonktival kanama
Choroidopathy
Santral retinal ven tıkanıklığı (merkezi retinal toplardamar tıkanması) (Central Retinal Vein Occlusion)
Retinal arter makroanevrizmaları
Katarakt (göz merceğinin saydamlığını kaybetmesi)
Katarakt ameliyatı sırasında iris sarkması sendromu

Böbrekler

Yüksek tansiyon uzun vadede kronik böbrek yetmezliği yapabilir, kronik böbrek yetmezliği de var olan yüksek tansiyonun kontrolünü daha da zorlaştırır.

Yüksek tansiyon hastalarında renal cell carcinoma (bir tür böbrek kanseri) daha sık ortaya çıkar.

Yüksek tansiyonu olanlarda böbrek taşları (nefrolitiasis) daha sık görülür. Böbrek taşı olanlarda da yüksek tansiyon görülme sıklığı artar.

Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon böbreklere ne yapar? Okumak için buraya tıklayınız.

Kanser

Yüksek tansiyonun kendisi kanser görülme riskini artırır.

Yüksek tansiyon hastalarında renal cell carcinoma (bir tür böbrek kanseri), kolon kanseri, rektum kanseri, prostat kanseri ve meme kanserinin daha sık görüldüğü bildirilmiştir.

Ayrıca, diğer tür kanserlerde de, kanser hastalığına en sık eşlik eden hastalık yüksek tansiyondur (%38).

Kulak

Yüksek tansiyon işitme kaybı için risk faktörlerinden bir tanesidir.

Yüksek tansiyon hastalarında sensörinöral işitme kaybı daha sık görülür. Küçük damar hastalığına bağlı inme ile ilgili olduğu ileri sürülmüştür.

Büyük (sistolik) tansiyon yüksekliği olanlarda 1 kHz‘de işitme kaybı olduğu gözlenmiştir.

Kulak ve yüksek tansiyon hakkında daha fazla konu için buraya tıklayınız

Deri

Sedef hastalarında yüksek tansiyon daha sık görülür. Sedef hastalarının %26’sında yüksek tansiyon bulunur. Yüksek tansiyon hastalarında da Sedef hastalığının daha sık geliştiği bildirilmiştir.

Deri hastalıkları ve yüksek tansiyon hakkında daha detaylı bilgi için buraya tıklayınız.

Penis

Sertleşme kaybı (Erektil disfonksiyon):
- Yüksek tansiyon hastası erkeklerde sertleşme kaybı 2 kat daha sık görülür.
- Öte yandan, yüksek tansiyon tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar da erkeklerde sertleşme kaybı yapar.
Menide kan görülmesi (hematospermi / hemospermi)

Gebelikte yüksek tansiyon – Bebekte doğum kusurları

Yapılan bir çok araştırmada görülmüştür ki gebelikte olan kronik tansiyon yükselmesi (kronik hipertansiyon, gebeliğe bağlı hipertansiyon, pre-eklampsi), bebekte doğum kusuru (konjenital hastalık / congenital malformation) riskini 1.5-2.5 kat arasında artırmaktadır.

Gebeliğinde pre-eklampsi yaşayan kadınların bebeklerinde mikrosefali (microcephaly) ve hipospadias ( hypospadias) daha sık görülmektedir.

Amerika Birleşik Devletleri‘nde 878,126 doğum verisinin incelendiği bir araştırmada gebelikteki kronik yüksek tansiyonun bebekte doğum kusuru (özellikle de doğumsal kalp kusurlarını) artırdığı tespit edilmiştir.

Amerika Birleşik Devletleri‘nde canlı doğan 24,525,889 bebeğin hastane kayıtları incelendiğinde görülmüştür ki gebelikte yüksek tansiyonu olan kadınlardan doğan bebeklerde doğumsal kalp hastalıkları (congenital heart defect) daha sık bulunmaktadır.

Başka bir araştırmada da, gebelikte yüksek tansiyon hastası olan kadınların bebeklerinde böbrek gelişim bozukluğu, uzuv gelişim bozukluğu (polidaktili, kısa kol veya bacak) ya da yarık damak gelişiminin daha sık olduğu gözlenmiştir.

Bir araştırmanın sonuçlarına göre gebelik hipertansiyonu (gestasyonel hipertansiyon) olan kadınların çocuklarında astım ve atopik dermatit gelişme riskinin arttığı bildirilmiştir (gebelik öncesinde de kronik yüksek tansiyonu olan kadınlar bu araştırmaya dahil edilmemiştir).