Bunama (Demans)
Bunamanın %17-36’sında sebep damarsal hastalıklar olup bunamanın en sık ikinci nedenidir (vasküler demans).
Yüksek tansiyon olması, kişinin ileride bunama gelişme riskini iki kat artırır.
Büyük (sistolik) tansiyonun 140 yerine 120 mmHg’nin altına düşürülmesi bile zihinsel faaliyetlerdeki hafif bozulmayı %20 azaltır, bunama gelişme riskini düşürür.
Yüksek tansiyon inme (felç) riskini artırır, bu durum da bunama sebeplerinden birisidir.
Yüksek tansiyon ayrıca beyindeki küçük damarların yapısını da bozarak da bunama riskini artırır.
Yüksek tansiyon tedavisi ile bunama gelişme riski azalır.
Bazı tansiyon düşürücü ilaçların bunama gelişmesini azaltma etkisi diğer tansiyon düşürücü ilaçlardan daha fazladır, hekiminize sorun.
Delirium (Deliriyum)
Deliriyum bilinç bulanıklığıdır. Akut beyin yetmezliği, akut organik beyin sendromu, toksik psikoz olarak da bilinir.
Yüksek tansiyon hastası olmak yoğun bakımlarda yatmakta iken deliriyum yaşama ihtimalini artırır. Yüksek tansiyonun ilaç ile tedavisi bu ihtimali azaltır.
Düşük tansiyon (hipotansiyon) da bunama yapar mı?
Gün içinde tansiyon düşüşleri ne kadar sık olursa zihinsel (bilişsel) kapasitede azalma olmaktadır.
Yüksek tansiyon hastasında bunama da varsa bunun getireceği ek riskin farkında mısınız? Böyle bir yakınınız varsa önlem almanızda fayda var.
Farkında olmadan, fazla doz tansiyon düşürücü ilaç almak tehlikeli bir durum yaratır.
Unutkanlığı olan kişilerde, özellikle demans (bunama) hastalarında bu durum daha sık görülür. Sabah ilacını alan hasta, bunu unutup bir iki saat sonra ilave bir veya birkaç) tablet daha ilaç alır, kan basıncı aşırı düşebilir, baş dönmesi ve bazen bayılma dahi gelişebilir.
Hastaya sorulduğunda, ilacı fazla aldığını hatırlamaz, aksine kullandığı tansiyon ilacının fazla etkili olduğunu düşünerek doktora gider ve tansiyon ilacının değiştirilmesini talep eder.
Nasıl fark ederiz? Hastanın ilacı eczaneden aldığı tarihe göre kutuda kalan tablet sayısına bakarak fazla ilaç tüketip tüketmediği anlaşılabilir.
Nasıl önleriz? Hasta unutkan ve yalnız başına yaşıyorsa, akıllı telefonuna her gün ilaç alacağı saatte çalmak üzere hatırlatıcı ALARM kurabilir. Hasta yalnız başına yaşamıyorsa, ilaçları hastanın ulaşamayacağı bir yere konur ve aynı evde kalan başka bir kişi tarafından kendisine düzenli olarak saatinde verilebilir.

Kaynaklar:
Hypertension and Alzheimer’s disease: Pathological interplay, comorbidity risks, and new strategies for synergistic management. Clin Exp Hypertens. 2025 Dec 31;47(1):2595154. doi: 10.1080/10641963.2025.2595154. Ücretsiz Tam Makale erişimi
The impact of hypertension prevention and modification on dementia burden: A systematic review of economic studies. J Prev Alzheimers Dis. 2025 Jan;12(1):100017. doi: 10.1016/j.tjpad.2024.100017. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Stroke and dementia risk: A systematic review and meta-analysis. Alzheimers Dement. 2018 Nov;14(11):1416-1426.doi: 10.1016/j.jalz.2018.06.3061. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Cerebral small vessel disease and risk of incident stroke, dementia and depression, and all-cause mortality: A systematic review and meta-analysis. Neurosci Biobehav Rev. 2018 Jul:90:164-173.doi: 10.1016/j.neubiorev.2018.04.003. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Risk factors for cognitive impairment and dementia after stroke: a systematic review and meta-analysis. Lancet Healthy Longev. 2024 Jan;5(1):e31-e44.doi: 10.1016/S2666-7568(23)00217-9. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Post-stroke dementia – a comprehensive review. BMC Med. 2017 Jan 18;15(1):11. doi: 10.1186/s12916-017-0779-7. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Immune system activation and cognitive impairment in arterial hypertension. Am J Physiol Cell Physiol. 2024 Dec 1;327(6):C1577-C1590.doi: 10.1152/ajpcell.00219.2024. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Effect of Intensive vs Standard Blood Pressure Control on Probable Dementia: A Randomized Clinical Trial. JAMA. 2019 Feb 12;321(6):553-561.doi: 10.1001/jama.2018.21442. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Hypertension, mitral valve disease, atrial fibrillation and low education level predict delirium and worst outcome after cardiac surgery in older adults. BMC Anesthesiol. 2018 Feb 1;18(1):15. doi: 10.1186/s12871-018-0481-0. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Potential effects of regular use of antihypertensive drugs for in-hospital delirium in geriatric patients with trauma. Sci Rep. 2022 Jul 26;12(1):12737. doi: 10.1038/s41598-022-17182-3. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Association of cardiovascular disease management drugs with Lewy body dementia: a case-control study. Brain Commun. 2023 Dec 18;6(1):fcad346. doi: 10.1093/braincomms/fcad346. Ücretsiz Tam Makale erişimi