Bir kişinin tansiyonunu sadece hastanede değil de günlük hayatın akışı sırasında, gece ve gündüz sık aralıklarla ölçmek istediğimiz de kullandığımız cihazdır.
Holter adı nereden geliyor?
Aslında bu cihazın adı Ambulatory Blood Pressure Monitoring (ABPM, Ayakta Kan Basıncı Takibi) olup birçok sağlık çalışanı ve halk tarafından Tansiyon Holteri olarak bilinir.
“Holter” adı hastanede dışında ayakta gezerken ritm takip cihazını icad eden Norman “Jeff” Holter’den gelir. Daha sonra hastane dışında, ayakta gezerken tansiyon ölçümü yapan cihazlar için de Holter (Tansiyon Holteri) ifadesi kullanılmaya başlanmıştır.
Tansiyon Holteri ile ne amaçlanır?
- Esas amaç sabah uyanırken olan tansiyon yükselmelerini yakalayabilmektir.
- İkinci amaç, gece uykuda yükselen tansiyonu (varsa) tespit edebilmek, tansiyon düşürücü ilaç tedavisinin etkili olup olmadığını anlamaktır. Acaba gündüz tansiyonunuzu düşüren ilacınız, gece de yüksek tansiyonunuzu kontrol edebiliyor mu?
- Beyaz önlük hipertansiyonu araştırılır.
- Gündüz iş ortamında çalışırken tansiyon yükselmeleri olup olmadığı anlaşılır.
- Maskeli hipertansiyon (gizli tansiyon yüksekliği) araştırılır.
- Tansiyon düşürücü ilaç kullanan hastalarda, kullanılan ilacın 24 saat boyunca tansiyonu kontrol edip edemediği anlaşılır.
- Kullanılan tansiyon düşürücü ilacın gündüz veya gece tansiyonu aşırı düşürüp düşürmediği (hipotansiyon) araştırılır. (gece olan tansiyon düşmeleri glokom gelişme riskini artırır)
Neden Holter ile gece uyurken tansiyonu ölçüyoruz?
- Normalde, sağlıklı kişilerde gece uykuda tansiyon, gündüz ölçümlerine göre %10-20 düşer: normal dipper paterni.
- Gece tansiyon düşüşü gündüze göre %10’dan daha az oluyorsa o kişide tansiyona bağlı organ hasarı ortaya çıkmaya başlar.
- Bazı kişilerde gece tansiyon düşüşü %20‘den daha fazla olur (aşırı dipper paterni, overdipper pattern). Aşırı dipper paterni şeklindeki gece tansiyon düşmeleri glokom gelişme riskini artırır.
- Bazı kişilerde gündüz tansiyon ölçümlerine göre gece tansiyon düşmek bir yana, daha da yükselir (riser paterni).
- Gece tansiyon düşmüyorsa veya yükseliyorsa bu hastalarda şunlar daha sık görülür: kalp yetmezliği, kalp damarı tıkanıklıkları (koroner arter hastalığı), inme, sessiz beyin infarktüsleri, beyinde küçülme, zihinsel faaliyetlerde azalma, yaşlılarda yürüme hızında yavaşlama.
Kısaca, sadece doktor muayenesi sırasında tansiyon ölçerek karşı karşıya bulunduğunuz riskleri anlayamazsınız. Gece tansiyonunun da kontrol altında olduğunu anlayabilmek için tansiyon Holteri (ABPM) şarttır.
Tansiyon Holter cihazı nasıl kullanılır?
- Günün değişik saatlerinde kan basıncının nasıl seyrettiğini görmek için kullanılır.
- Cihazın hangi saatlerde tansiyonu ölçeceği hastanede cihaz takılırken cihaza programlanır. Genellikle gündüz saatlerinde 20 dakikada bir, gece saatlerinde 45 dakikada bir tansiyon ölçümü yapar ve hafızasına kaydeder.
- Cihaz üç parçadan oluşur: 1. kolda şişen kısım (manşon), 2. şişmeyi sağlayan motor ile ölçümleri kaydeden hafıza kısmı, 3. iki parçayı birbirine bağlayan hortum.
- Cihaz takılan kişi hastaneden ayrıldıktan sonra cihaz sık tansiyon ölçümü yapacaktır. Bu ölçümler sırasında kolunuzdaki manşonun şişmesini sağlayan motor sesi duyulur. Ölçüm süresi bir dakikayı geçmez.
- Ölçüm sırasında kolunuzu bükmeyin.
- Bazı tansiyon Holter cihazlarının üzerinde ilaç aldığınız zamanı işaretlemek için düğme (buton) bulunur. Eğer düzenli tansiyon düşürücü ilaç alıyorsanız, tansiyon Holteri üzerinizde takılı iken ilacınızı aldığınız zaman bu düğmeye basabilirsiniz. İlacınızı aldığınız saat tansiyon takip kayıtlarınızda görünür ve ilacın etkili olduğu saatler hakkında hekiminize bilgi verir.
- Cihaz gece de ölçüm yapacaktır. Bu ölçümler sırasında uykunuz bölünebilir ancak gece tansiyon yükselmelerini anlamanın başka yolu da yoktur.
- Cihazı hastaneye geri getirdiğinizde cihaz ana Holter bilgisayarına bağlanır ve ölçüm sonuçları bir rapor olarak kağıda basılır.
Hastanede tansiyon Holterinin takılıp ayarlanması
10-15 dakikanızı alır
Tansiyon Holteri (ABPM) takılmasından endişe etmeyin, işinize engel olmaz.
- Tansiyon Holteri gündüz saatlerinde genellikle 20-30 dakikada bir tansiyonu ölçer.
- Ölçüm sırasında genellikle 5-10 saniye süren hafif bir motor sesi duyulur ve ölçümün tamamlanması yaklaşık 30 saniyenizi alır.
- Ofis ortamında çalışıyor olsanız bile bu ses çevrenizdekileri rahatsız, sizi de mahcup etmez; çalışmanıza devam edebilirsiniz.
- Bazı öğrenciler veya öğretmenler tansiyon Holteri takıldığı zaman “okula gitmesem mi” diye soruyor. Endişe etmeyin, günlük rutin işinize devam edebilirsiniz.
Üzerimde tansiyon Holteri takılı iken nelere dikkat etmeliyim?
- Tansiyon Holterini bağlamak için kol seçerken baskın olmayan kolunuzu seçin. Hangi elle yazı yazıyorsanız o taraftaki kolunuza takmayın. Sağ el ile yazı yazıyorsanız, sol kolunuza taktırın.
- Tansiyon Holterinin şişen kısmı (manşon) cilde temas edecek şekilde kola yerleştirilmelidir. Kazak veya başka uzun kollu kalın kıyafetler giyip bunun üzerine tansiyon Holterinin manşonu bağlanmaz. Hastaneye gelirken bunu dikkate alarak kıyafet seçin, kolu sıkıca saran dar kıyafet giymeyin.
- Bazı tansiyon aletlerinde cihaz ölçüm yapmak için şişmeye başlamadan önce bip sesi ile sizi uyarır. Bu sesi duyduğunuzda:
- mümkünse ölçüm bitene kadar konuşmayın.
- kolunuzu gövdenizin yanında düz tutun, bükmeyin.
- herhangi bir iş yapıyorsanız ve eğer sizi tehlikeye atmayacaksa iş yapmayı bırakın (tabii ki araba kullanıyorsanız kullanmaya devam edeceksiniz, elinizi direksiyondan çekmeyeceksiniz).
- Bazen tansiyon Holteri şişer fakat ölçüm yapamaz. Bu durumda cihaz ikinci defa şişerek ölçüm yapmaya çalışabilir. Endişe etmeyin.
- Bazı tansiyon Holter cihazlarının üzerinde ilave ölçüm yapmak için bir düğme bulunur. Gerekmedikçe bu düğmeye basmayın.
- Tansiyon Holteri ölçüm yaparken motorlu araç veya makine kullanıyorsanız, kolda hissedilen titreşimler hatalı ölçüme yol açabilir.
- Tansiyon Holteri takılı iken cihaza ve cihazın şişen kısmına su değdirmeyin. O gün duş almayın, duş almak için cihaz kolunuzdan çıkarmak zorunda kalmayın.
- Tansiyon Holterinin kola sarılan ve şişen kısmı (manşon) gevşek olursa kolunuzdan bileğe doğru kayacak ve tansiyon ölçümü yapamayacak ya da hatalı ölçüm yapacaktır. Tansiyon Holteri kola bağlandıktan sonra zorunlu olmadıkça kurcalamayın.
- Zorunlu olmadıkça ne demek? Çok nadir olarak tansiyon aletinin manşonu şiştikten sonra havası inmeyebilir, manşon kolunuzda şişmiş halde kalabilir. Bu durum koldaki damarı sıkıştıracağı için kolun beslenmesini bozar ve kolda ağrı, morarma yapabilir. Tansiyon aleti normalde şiştikten birkaç saniye sonra inmeye başlar ve kolunuzdaki basınç hissi azalarak 10-15 saniye içinde kaybolur. Havası inmeyen cihaz şişmiş halde kalırsa, kolunuzda ağrı ve morarma olacaktır. Bu durumda cihazı kolunuzdan kendiniz çıkartın.
- Tansiyon Holterini kendiniz erken çıkartmak zorunda kalırsanız, cihaz bunu algılayamadığı için kendisine programlanmış zamanlarda sanki kolunuzda takılıymış gibi ölçüm yapmak için şişecektir, endişe etmeyin.
Üzerinizdeki Holter cihazına su değdirmekten kaçının.
Güvenilirliği test edilmiş, önerilen Tansiyon Holteri cihazlarının listesi için buraya tıklayınız.
Kaynaklar
The Relevance of Arterial Blood Pressure in the Management of Glaucoma Progression: A Systematic Review. Am J Hypertens. 2024 Feb 15;37(3):179-198. doi: 10.1093/ajh/hpad111. Ücretsiz Tam Makale erişimi