Glokom (Glaucoma) nedir?
Glokom göz içindeki sıvının yeteri kadar boşalamaması nedeniyle göz içindeki basıncın artmasıdır. Basınç artışı optik sinire hasar verir ve görme kaybına yol açar.
Halk arasında Göz Tansiyonu veya Karasu Hastalığı olarak da bilinir.
Dikkat: Glokom göz tansiyonudur; evinizde tansiyon ölçüm cihazı ile kolunuzdan (veya bileğinizden) ölçtüğünüz ise kan basıncı olup göz tansiyonundan farklıdır. İki terimi birbiri ile karıştırmayınız.
Aslında kan basıncı ile glokom arasında U şeklinde bir ilişki vardır: hem yüksek kan basıncı (hipertansiyon, sistemik arteriyel hipertansiyon) hem de düşük tansiyon (düşük kan basıncı, hipotansiyon) hastalarında glokom daha sık görülmektedir.
Glokom ve yüksek tansiyon (yüksek kan basıncı, sistemik arteriyel hipertansiyon)
Yüksek tansiyon (yüksek kan basıncı, sistemik arteriyel hipertansiyon) hastalarında glokomun daha sık görüldüğünü bildiren çok sayıda araştırma bulunmaktadır.
Glokom ve düşük tansiyon (düşük kan basıncı, sistemik arteriyel hipotansiyon)
Kan basıncının (tansiyonun) gece çok düşmesi de glokomun ilerlemesini hızlandırmaktadır.
High-tension glokom hastalarına ile kıyaslandığında normal-tension glokom hastalarında optik disk kanamaları daha sık görülmektedir. Gece tansiyonu %20 ‘den fazla düşen normal-tension glokom hastalarında optik disk kanamalarının daha fazla olduğu bildirilmiştir.
Glokom ve kan basıncı düşürücü ilaçlar
Tansiyon düşürücü ilaçlar ile tansiyonun aşırı düşürülmesi göz perfüzyon basıncını (ocular perfusion pressure) azaltarak glokom gelişme riskini artırabilir. Bunu fark etmenin en kolay yolu 24 saatlik tansiyon (kan basıncı) takibi yapılmasıdır (tansiyon Holteri). Gece tansiyonda aşırı düşüşler (overdipper pattern) oluyorsa hekiminizin tansiyon ilaçlarınızı yeniden ayarlaması gerekebilir.
Unutmayın, tedavisiz yüksek tansiyon da glokom gelişimini kolaylaştırır. İlaçlar ile yüksek tansiyonun kontrol altına alınmasının glokom gelişme riskini azalttığı bildirilmiştir.
Bazı tansiyon düşürücü ilaçların, tansiyon düşürücü etkilerinden bağımsız olarak, glokom üzerinde olumsuz etkileri olabileceği bildirilmiştir.
Kaynaklar
Does Nocturnal Blood Pressure Matter in Retinal Small Vessels? A Systematic Review and Meta-Analysis of the Literature. Curr Hypertens Rep. 2025 Jan 18;27(1):9. doi: 10.1007/s11906-025-01326-7. Ücretsiz Tam Makale erişimi
The Relevance of Arterial Blood Pressure in the Management of Glaucoma Progression: A Systematic Review. Am J Hypertens. 2024 Feb 15;37(3):179-198. doi: 10.1093/ajh/hpad111. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Effect of antihypertensive medications on the risk of open-angle glaucoma. Sci Rep. 2023 Sep 27;13(1):16224. doi: 10.1038/s41598-023-43420-3. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Ocular Perfusion Pressure and Severity of Glaucoma: Is There a Link? J Curr Glaucoma Pract. 2021 May-Aug;15(2):78-85. doi: 10.5005/jp-journals-10078-1305. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Normal tension glaucoma: review of current understanding and mechanisms of the pathogenesis. Eye (Lond). 2018 May;32(5):924-930. doi: 10.1038/s41433-018-0042-2. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Antihypertensive Medication Postpones the Onset of Glaucoma: Evidence From a Nationwide Study. Hypertension. 2017 Feb;69(2):202-210. doi: 10.1161/HYPERTENSIONAHA.116.08068. Ücretsiz Tam Makale erişimi