Katarakt (Göze Perde İnmesi, Göz Lensinin Opaklaşması, Cataract) ve Yüksek Tansiyon

Katarakt nedir?

Göz merceğinin (lensinin) saydamlığını kaybetmesi (kesifleşmesi, opaklaşması) katarakt (cataract) olarak adlandırılır. Halk arasında göze perde inmesi olarak da bilinir. Göze giren ışık, dolayısıyla görme azalır.

Katarakt ve yüksek tansiyon

Yüksek tansiyonu olanlarda kataraktın daha sık görüldüğü çok sayıda küçük ve büyük çaplı çalışmalar ile tespit edilmiştir.

Katarakt ameliyatına giden hastalarda en sık görülen risk faktörünün yüksek tansiyon olduğu bildirilmiştir.

Kırk yaş üzerindeki 5,945 kişinin incelendiği Los Angeles Latino Göz Çalışmasında, yüksek tansiyonu olan kişilerde kataraktın daha sık görüldüğü bildirilmiştir. Büyük (sistolik) tansiyon yüksekliği hem posteriyor subkapsüler katarakt hem de mixed tip katarakt riskini artırmaktadır. Bu çalışmada küçük (diyastolik) tansiyon ile katarakt ilişkisi araştırılmamıştır.

2008-2010 yılları arasında Kore’de yapılan ve 11,591 kişinin incelendiği bir araştırmaya göre 40 yaş üzerindeki kişilerin %40‘ında katarakt tespit edilmiştir. Bu çalışmaya göre aşağıdaki faktörlerin bulunması katarakt gelişme riskini artırmaktadır:

Yüksek tansiyon (hipertansiyon, yüksek kan basıncı)
Diyabet (şeker hastalığı)
İleri yaş
Eğitim seviyesinin düşüklüğü
Düşük gelir düzeyi
Kolesterol yüksekliği (hiperkolesterolemi)
Bu sonuçlara göre tansiyon (kan basıncı), kan şekeri ve kolesterol düzeyinin kontrol altına alınmasının katarakt gelişimini azaltabileceği ileri sürülmüştür.

Çin’de yapılan ve 6,150 kişinin incelendiği bir başka çalışmada da aşağıdaki faktörlerin katarakt gelişme riskini artırdığı bildirilmiştir:

Yüksek tansiyon
Diyabet (şeker hastalığı)
İleri yaş
Kadın cinsiyet
Düşük eğitim düzeyi
Sigara içmek
Alkol tüketmek

Yüksek tansiyona ilave olarak hastada diyabet (şeker hastalığı) de varsa katarakt gelişme riski daha da artmakta, tansiyon veya diyabeti olmayanlara göre 2 kat artmaktadır.

Avustralya‘da 7,851 yaşlı kadının incelendiği bir araştırmada yüksek tansiyonu olan kadınlarda katarakt gelişiminin 1.13 kat daha fazla olduğu görülmüştür.

Yüksek tansiyon hangi yolla katarakt gelişme riskini artırır?

Bu konu tam açık olmamakla beraber çeşitli görüşler ileri sürülmüştür.

Yüksek tansiyonu olan yaşa-bağlı katarakt hastalarında pro-oksidan enzimlerin (Xanthine Oksidaz, Miyeloperoksidaz) artmış olduğu yani katarakt hastalarında yüksek tansiyonun oksidatif stresi artırdığı ileri sürülmüştür.

Katarakt ameliyatına gidenlerde, gözün ön kısmındaki sıvının (aqueous humour) incelendiği bir araştırmaya göre yüksek tansiyonu olmayanlar ile karşılaştırıldığında, yüksek tansiyonu olan katarakt hastalarının göz sıvısında Kalay (Sn) ve Rutenyum (Ru) daha fazla miktarda, Titanyum (Ti) ise daha az miktarda tespit edilmiştir.

2020 yılında yayınlana başka bir araştırmaya göre de yüksek tansiyon, yaşa bağlı kataraktın genetik riski ile etkileşmekte ve katarakt gelişimini kolaylaştırmaktadır.

Kore’de yapılan ve 12,693 katılımcının incelendiği başka bir araştırmada aşırı sofra tuzu (Sodyum) alımının da yaşa-bağlı katarakt gelişimini artırdığı bildirilmiştir. Oluş mekanizması tam olarak anlaşılamasa da aşırı Sodyum alımı ile hücre dışındaki sıvı miktarının artacağını, gözün ön bölümündeki aqueous humour sıvısının da artacağı ve bu şekilde lensin saydamlığını kaybederek katarakt oluşturabileceği tahmin edilmektedir. Aşırı miktarda Sodyum alımı yüksek tansiyona da yol açmaktadır.

Yüksek tansiyon hastalarının bir kısmında tuza hassasiyet (salt sensitive hypertension) olup böbreklerde Na⁺K⁺-ATPase aktivitesi artmıştır. Bu durum sadece tansiyonu yükseltmekle kalmaz. Benzer şekilde göz lensinin epitelindeki Na⁺K⁺-ATPase aktivitesi de etkilenince katarakt gelişimi kolaylaştırabilir.

Tansiyon düşürücü ilaçlar ve katarakt

Tansiyon düşürücü ilaçların katarakt yapıp yapmadığı konusunda farklı görüşler vardır.

Tayvan‘da 1,306 kişinin incelendiği bir araştırmada tansiyon düşürücü ilaç kullananlarda katarakt gelişiminin daha fazla olduğu gözlenmiştir. Bu durumun mekanizması tam anlaşılamamıştır. Bu araştırmada, tansiyon düşürücü ilaçların geneli için bir ifade kullanılmış olup herhangi bir tür tansiyon düşürücü ilaç grubundan bahsedilmemiştir. Ayrıca yapılan bu gözlem ilacın kendisine bağlı olmayıp yüksek tansiyonun kendisine de bağlı olabilir.

Avustralya’da 2,454 kişinin 10 yıl süre ile takip edildiği bir çalışmada sadece bir grup tansiyon düşürücü ilaç kullananlarda kataraktın daha sık görüldüğü gözlenmiştir.

Öte yandan bu çalışmalara aksi sonuçlar bildiren çalışmalar da yayınlanmıştır.

Uyarı: Tedavisiz tansiyon yüksekliğinin riskleri çok fazladır, yüksek tansiyon hastaları tansiyon düşürücü ilaçlarını bırakmamalıdır.