Santral retinal ven tıkanıklığı nedir?
Santral retinal ven tıkanıklığı (Central retinal vein occlusion) merkezi retinal toplardamarın tromboz nedeniyle tıkanmasıdır. Retinadaki kan akışının bozulması retina hasarına ve körlüğe yol açabilir.
Santral retinal ven tıkanıklığı ve yüksek tansiyon
Yüksek tansiyonun (yüksek kan basıncı, sistemik arteriyel hipertansiyon) santral retinal ven tıkanıklığı gelişme riskini artırdığı uzun süredir bilinmektedir. Daha sonra yapılan bir çok araştırmada da benzer sonuçlar tespit edilmiştir.
Yüksek tansiyonun tedavisi kişinin ileride santral retinal ven tıkanıklığı gelişme riskini azaltsa da, risk daima tansiyonu normal olan kişilerden fazla olmaktadır.
Normalde, sağlıklı kişilerde gece uykuda iken tansiyon ölçüm değerleri, gündüz ölçümlerine göre %10-20 daha düşüktür (normal dipper paterni). Gece tansiyon düşüşü gündüze göre %10‘dan daha az oluyorsa (non-dipper paterni) o kişide tansiyona bağlı organ hasarı ortaya çıkmaya başlar: Gece tansiyon düşmüyorsa (veya yükseliyorsa) bu hastalarda şunlar daha sık görülür: kalp yetmezliği, kalp damarı tıkanıklıkları (koroner arter hastalığı), inme, sessiz beyin infarktüsleri, beyinde küçülme, zihinsel faaliyetlerde azalma, yaşlılarda yürüme hızında yavaşlama.
Gece tansiyon ölçümleri gündüze göre %10‘dan daha az düşen (veya yükselen) kişilerde santral retinal ven tıkanıklığının daha sık görüldüğü bildirilmiştir. Bu çalışmaya göre, aşağıdaki durumlarda santral retinal ven tıkanıklığı daha sık görülecektir:
- Gece tansiyonun beklendiği kadar düşmemesi (non-dipper paterni)
- Gizli tansiyon yüksekliği (maskeli hipertansiyon)
- Gece hipertansiyonu (noktürnal hipertansiyon)
Yukarıdaki üç durumun farkına varabilmek için 24 saatlik kan basıncı takibi (tansiyon Holter) yapılması gerekir.
Santral retinal ven tıkanıklığı başka hastalıkların görülme riskini de artırır mı?
Santral retinal ven tıkanıklığı olanların ileriye yönelik takiplerinde, bu kişilerde aşağıdaki hastalıkların daha sık ortaya çıktığı bildirilmiştir:
- İnme (felç)
- Kalp krizi (miyokard infarktüsü)
- Kalp yetmezliği
- Bacak damarlarında daralma / tıkanma (periferik arter hastalığı)
- Tüm sebeplere bağlı ölüm
Son söz:
- Santral retinal ven tıkanıklığınız varsa ve daha önceden bilinen yüksek tansiyonunuz yoksa, tansiyonunuzu ölçtürün; normal çıkarsa bile 24 saatlik kan basıncı takibi (tansiyon Holter) yaptırın. Bu şekilde (varsa) gizli tansiyon yüksekliği veya gece tansiyon yüksekliğini fark edeceksiniz.
- Santral retinal ven tıkanıklığınız ve daha önceden bilinen yüksek tansiyonunuz varsa, mutlaka 24 saatlik kan basıncı takibi (tansiyon Holter) yaptırın ve tansiyonunuzun gece dahi kontrol altında olduğundan emin olun.

Kaynaklar:
Hypertension, hyperlipidaemia and thrombophilia as the most common risk factors for retinal vein occlusion in patients under 50 years. Biomed Pap Med Fac Univ Palacky Olomouc Czech Repub. 2024 Mar;168(1):44-49. doi: 10.5507/bp.2022.036. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Association between retinal vein occlusion and early-stage hypertension: A propensity score analysis using a large claims database. Eye (Lond). 2023 Jun;37(8):1741-1747. doi: 10.1038/s41433-022-02241-w. Ücretsiz Tam Makale erişimi
AMBULATORY BLOOD PRESSURE PATTERNS IN PATIENTS WITH RETINAL VEIN OCCLUSION. Retina. 2016 Dec;36(12):2304-2310. doi: 10.1097/IAE.0000000000001071. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Medical conditions underlying retinal vein occlusion in patients with glaucoma or ocular hypertension. Br J Ophthalmol. 1989 Sep;73(9):693-8. doi: 10.1136/bjo.73.9.693. Ücretsiz Tam Makale erişimi