Statinler nedir, ne amaçla kullanılır?
HMG-CoA redüktaz, kolesterolün vücuttaki biyosentezi için gerekli olan bir enzimdir.
Statinler HMG-KoA redüktaz inhibitörleri olup kan yağlarının (toplam kolesterol, LDL kolesterol, apolipoprotein B [Apo B], trigliserid) düşürülmesi amacıyla kullanılır.
Statinler şu ilaçları içerir:
Atorvastatin (Lipitor, Saphire, Ator, Kolestor, Tarden)
Simvastatin (Zovatin, Zocor, Simvakol)
Serivastatin (Lipobay) olumsuz yan etkilerinden dolayı 2001‘de piyasadan çekilmiştir.
Lovastatin (Movacor)
Fluvastatin (Lescol)
Mevastatin (Yan etkileri nedeniyle artık hiperlipidemi tedavisinde kullanılamıyor. Pravastatin üretiminde kullanıyor.)
Pravastatin (Pravachol)
Pitavastatin (Livalo, Pitava)
Rosuvastatin (Rosufix, Rosucor, Crestor, Colnar, Ultrox)
Statinlerin pleiotropik etkileri
Esas kullanım amacı kandaki kolesterol düzeyini azaltmak olsa da, statinlerin bir çok ilave (pleiotropik) etkileri de vardır:
- endotel fonksiyon bozukluğunu hafifletir.
- nitrik oksit artışı yapar.
- antioksidan etki gösterir.
- antiproliferatif etki gösterir.
- inflamasyonu (iltihaplanma) azaltır.
- damar sertliğini (arterial stiffness) azaltarak tansiyonu düşürücü etki gösterir.
- damarın gevşemesini (vazodilatasyon) artırarak tansiyon düşürücü etki gösterir.
Statinler ve yüksek tansiyon
Statinlerin tansiyon düşürücü etkileri, tedavi öncesinde tansiyonu zaten yüksek olan hastalarda daha belirgin olmaktadır. Büyük (sistolik) tansiyon 130 mm Hg veya üzerinde ve küçük (diyastolik) tansiyonu 80 mm Hg veya üzerinde olanlarda statin tedavisi ile büyük tansiyonda ortalama 4 mm Hg, küçük tansiyonda ortalama 1.2 mm Hg düşüşler sağlanmaktadır.
Statinlerin tansiyon düşürücü etkisi hastanın yaşından veya kolesterol düzeyinden bağımsızdır.
2023 yılında yayınlanan ve 45,173 hastanın incelendiği bir meta-analize göre, statin kullanımı ile büyük tansiyonda ortalama 1.4 mm Hg, küçük tansiyonda ortalama 0.8 mm Hg düşüş olmaktadır.
2024 yılında yayınlanan ve statin kullanan 145,958 hastanın incelendiği başka bir meta-analizin sonuçlarına göre statin kullanımı tansiyon değerlerinde az da olsa düşüş sağlamaktadır.
Uyarı: Statinler tansiyonu azaltıcı etki gösterse de, bu etki hiç bir zaman yüksek tansiyonun tedavisi için yeterli değildir. Statin kullanıyor olmanız tansiyon düşürücü ilaçlarınızı kesebileceğiniz anlamına gelmez. Hekiminize sormadan ilaçlarınızı bırakmayın.
Kaynaklar:
Statins As Anti-Hypertensive Therapy: A Systematic Review and Meta-Analysis. Cureus. 2024 Apr 8;16(4):e57825. doi: 10.7759/cureus.57825. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Statin’s role on blood pressure levels: Meta-analysis based on randomized controlled trials. J Clin Hypertens (Greenwich). 2023 Mar;25(3):238-250. doi: 10.1111/jch.14645. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Antihypertensive effects of rosuvastatin in patients with hypertension and dyslipidemia: A systemic review and meta-analysis of randomized studies. PLoS One. 2021 Nov 24;16(11):e0260391. doi: 10.1371/journal.pone.0260391. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Arterial Stiffness and Cardiovascular Risk in Hypertension. Circ Res. 2021 Apr 2;128(7):864-886. doi: 10.1161/CIRCRESAHA.121.318061. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Do really statins reduce blood pressure? J Hypertens. 2020 Mar;38(3):408-411. doi: 10.1097/HJH.0000000000002317. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Effects of combined statin and ACE inhibitor therapy on endothelial function and blood pressure in essential hypertension – a randomised double-blind, placebo controlled crossover study. J Renin Angiotensin Aldosterone Syst. 2019 Jul-Sep;20(3):1470320319868890. doi: 10.1177/1470320319868890. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Effects of Atorvastatin on Resting and Peak Exercise Blood Pressure among Normotensive Men and Women. Cholesterol. 2014:2014:720507. doi: 10.1155/2014/720507. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Statins, the renin-angiotensin-aldosterone system and hypertension – a tale of another beneficial effect of statins. J Renin Angiotensin Aldosterone Syst. 2014 Sep;15(3):250-8. doi: 10.1177/1470320314531058. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Reduction in blood pressure with statins: results from the UCSD Statin Study, a randomized trial. Arch Intern Med. 2008 Apr 14;168(7):721-7. doi: 10.1001/archinte.168.7.721. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Do statins reduce blood pressure?: a meta-analysis of randomized, controlled trials. Hypertension. 2007 Apr;49(4):792-8. doi: 10.1161/01.HYP.0000259737.43916.42. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Statins and blood pressure: is there an effect or not? J Clin Hypertens (Greenwich). 2007 Jun;9(6):460-7. doi: 10.1111/j.1524-6175.2007.06625.x. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Do statins lower blood pressure? J Cardiovasc Pharmacol Ther. 2007 Jun;12(2):112-23. doi: 10.1177/1074248407300380. Ücretsiz Tam Makale erişimi