Halk arasında “dilaltı” olarak olarak bilinen bu ilaç (Kaptopril, Captopril) yüksek tansiyonun hızlı düşürülmesi amacıyla, hem hastane ve acil servislerde, hem de hastalar tarafından evlerde çok kullanılır.
Dilaltı yoluyla kullanılan birden fazla ilaç bulunur. Ancak “yüksek tansiyon tedavisinde dilaltı” denince akla Kaptopril içeren tabletler gelir. Piyasada Kapril©ve Kaptoril© ticari adıyla satılmakta olan bu ilaçların içindeki aktif madde Kaptopril‘dir.
Dilaltı ilaç yüksek tansiyonu tedavi eder mi?
Dilaltı uygulama yoluyla Kaptopril yüksek tansiyonu tedavi etmez, sadece kısa süre için kontrol etmek amacıyla tercih edilir.
Bir tablet dilaltı Kaptopril’in etkisi 6 satten uzun sürmez. Bir tablet dilaltı Kaptopril kullandınız diye yüksek tansiyonu kalıcı olarak tedavi ettiğinizi zannetmeyin, sadece kısa süreli kontrol sağlamış olursunuz.
Sebebi bilinmeyen yüksek tansiyon (esansiyel hipertansiyon) kalıcıdır, sürekli kontrol altında tutulması gerekir. Bu amaçla kullanılan ilaçların uzun etkili olması, mümkünse günde tok doz alınınca 24 saat etki etmesi beklenir. Dilaltı Kaptopril 6 saati geçmeyen etki süresi nedeniyle bu amaca uygun değildir.
Dilaltı uygulama nedir?
Ağıza alınan tablet yutulmaz, dilaltına konur ve erimesi beklenir.
Bir ilaç neden dilaltı uygulanır?
- Dilaltından hızla emilir, kana çabuk karışır.
- İlacın etkisi çabuk başlar.
- İlaç, sindirim sistemine ve karaciğere uğramadan kana karışır.
Her ilaç dilaltı uygulanmaz, üretim sırasında ilacın hazırlanış biçimi önemlidir. Yavaş salınımlı, uzun etkili ilaçlar dilaltı uygulamaya uygun değildir.
Hekiminiz size önermedikçe dilaltı ilaç kullanmayın.
Dilaltı hapı nedir? Kalp ve damar hastalıklarında kullanılan kaç çeşit dilaltı ilaç var?
Dilaltı ilaçlar sadece kalp hastalıklarında değil, başka hastalıklarda da kullanılır.
Kalp-damar hastalıklarında dilaltı uygulama yolu ile kullanılan dört ilaç vardır:
- Kaptopril tablet (Kapril©, Kaptoril©): yüksek tansiyonun hızlı düşürülmesi için kullanılır.
Kapril© 25mg tablet kullanma talimatı (prospektüs bilgisi) için tıklayınız
- İsosorbit Dinitrat (İsordil©) 5mg sublingual tablet: koroner (kalbi besleyen) damarı tıkalı olan hastaların göğüs ağrısını çabuk gidermek için kullandığı ilaç. Bu ilaç bazen tansiyonu da düşürebilir.
Isordil© 5mg tablet kullanma talimatı (prospektüs bilgisi) için tıklayınız
- Gliseril Trinitrat (Nitrolingual Pump©) püskürtme spreyi: koroner (kalbi besleyen) damarı tıkalı olan hastaların göğüs ağrısını çabuk gidermek için kullandığı ilaç. Bu ilaç bazen tansiyonu da düşürebilir.
Nitrolingual Pump© kullanma talimatı (prospektüs bilgisi) için tıklayınız
- Nifedipin (Nidilat©) kapsül: eskiden tansiyonun düşürülmesi için kullanılan sıvı ilaç içeren kapsül idi. Kapsül delinip dil altına sıkılırdı. Tansiyonu tehlikeli düzeyde düşürdüğü için günümüzde kullanımı pek önerilmemektedir.
Yüksek tansiyonu düşürmek için dilaltı ilaç kullanılacaksa genellikle Kaptopril içeren haplar (Kapril©, Kaptoril©) tercih edilir.
Aslında Kaptopril’in prospektüsünde uygulama yolu ağızdan yutma olup dilaltı (sublingual) kullanımdan bahsedilmemiştir. Yine de hem yurtiçinde hem de yurtdışında yüksek tansiyonun tedavisinde Kaptopril tabletin dilaltı uygulaması ile yapılmış çok sayıda bilimsel çalışma bulunmaktadır.
Tansiyonum kaç olunca dilaltı Kaptopril alayım?
Böyle bir bir sınır değer yoktur. Kaptopril, tansiyon yüksek ölçülünce kullanılır, ancak “tansiyon ölçümleri şu değerin üzerine çıkınca alınır” diye bir limit yoktur.
Tansiyonunuzun yükseldiğini hissetmek (tahmin etmek) dilaltı Kaptopril kullanmak için yeterli değildir. Unutmayın, siz Jedi şövalyesi değilsiniz, hisleriniz sizi yanıltabilir.
Baş dönmesi yaşadınız diye hemen dilaltı Kaptopril tablet kullanmayın, önce tansiyonunuzu ölçün, tansiyon düşüklüğü de baş dönmesi yapabilir; tansiyon düşük iken tansiyonunuzu daha da düşürebilecek Kaptopril almanız tehlikeli olabilir.
Tansiyonu ölçüp yüksek rakamı görmeden dilaltı tansiyon düşürücü ilaç kullanılmaz.
Tansiyon yükselince çabuk düşürmek için neden Kaptopril tablet tercih ediliyor?
Kaptopril 1981 yılında, kendi sınıfında (ACE inhibitörü) klinik kullanım onayı alan ilk ilaçtır.
Kaptopril çabuk etki gösterir, genellikle etkisi 15 dakika içinde ortaya çıkar. Bu nedenle tansiyonu yükselen hastalara ilk verilen ilaçlardan birisidir (her hastada mutlaka 15 dakikada tansiyonu düşürecek anlamı çıkarmayın).
Öte yandan Kaptopril kısa etkili olup 15 dakika sonra başlayan etkisi 4-6 saat sonra biter. Bu sizin için ne demek? Sabah saat 08:00‘de tansiyonunuzu yüksek ölçtünüz ve bir tablet dilaltı Kaptopril aldınız, bir saat sonra tansiyonunuz normale döndü ise bu etkinin saat 14:00‘ten sonra da sürmesini beklemeyin. Ölçüm sonuçlarına göre ilerleyen saatlerde ilave bir tablet Kaptopril daha almanız gerekebilir. Bir tablet Kaptoril ile yüksek tansiyonu 24 saat boyunca kontrol edemezsiniz.
Kısa etkisi nedeniyle yüksek tansiyonun uzun süreli tedavisinde Kaptopril tek başına kullanıma uygun değildir. Günde 4 defa Kaptopril tablet mi alacaksınız?
Hastanın ilaç kullanımını kolaylaştırmak için ideal bir tansiyon düşürücü ilacın günde tek doz alınması tercih edilir. Kaptoprilden sonra, yüksek tansiyon tedavisinde kullanılmak üzere birçok uzun etkili ilaç onay almış ve piyasaya sürülmüştür. Günümüzde, hastaların tedaviye uyumunu kolaylaştırmak amacıyla günde tek sefer yutulan uzun etkili ilaçlar tercih edilmektedir.
Uzun etkili ilaçların genel sorunu ise tansiyon düşürücü etkilerinin geç başlamasıdır. Kaptopril’in avantajı işte buradadır, etkisi 15 dakika sonra başlar. Her Kaptopril tablet aldığınızda 15 dakika sonra tansiyonunuzun normale döneceği garanti değildir, ancak bazı uzun etkili ilaçlarda olduğu gibi tansiyon düşürücü etkinin başlaması için 6 saat beklemenize de gerek olmadığını bilirsiniz.
Yüksek tansiyon hastası iseniz, doktorlar genellikle size uzun etkili bir veya birkaç ilaç önerecektir. Hekim, uzun etkili bu ilaçların yanına bazen Kaptopril 25mg tableti, gerektiğinde kullanmak üzere, ilave edebilir. Uzun etkili diğer ilaçlarınızı kullanırken (belki birkaç gün veya birkaç hafta boyunca) Kaptopril almanıza hiç gerek de kalmayabilir.
Her gün düzenli aldığınız tansiyon ilacınızın yanında her gün Kaptopril tablet de almak zorunda kalıyorsanız, günlük ilacınız yeterli gelmiyor demektir; hekiminize başvurun, günlük tansiyon ilacınızın başka bir ilaç ile değişme zamanı gelmiş olabilir.
Kaptopril tablet, tansiyon yüksek ölçülünce (rakamı yüksek görünce) verilir, yüksek hissedilince değil.