Diyet Lifi (Dietary Fiber) ve Yüksek Tansiyon

Diyetteki lif nedir?

Diyetteki lif, yediğimiz bitkilerin ince bağırsaklarda sindirilemeyen kısmına denir. Bu lifler kalın bağırsakta kısmen veya tamamen fermente olabilir.

Diyet lifi suda çözünen (pektin, gum, müsilaj) ve suda çözünmeyen (selüloz, hemiselüloz, lignin) olmak üzere iki gruba ayrılır.

Suda çözünenler kolay fermente olur.

Suda çözünmeyen diyet lifi az fermente olur, bağırsaktan geçiş hızını artırarak kalın bağırsaktaki bakterilerin sindirilememiş gıdaları fermente etmesini azaltır.

Öte yandan, bazı lifler, sindirim sisteminin mikrobiyomu tarafından işlenerek kısa zincirli yağ asitleri gibi kişiye faydalı olan fermantasyon son ürünlerini üreten polisakkaritler içerir. Bu tür lifler aynı zamanda prebiyotik olarak da adlandırılabilir. Prebiyotikler, bağırsak mikrobiyotası tarafından parçalanan ve parçalanma ürünlerinden kısa zincirli yağ asitleri kana salınarak sadece sindirim sistemi değil, uzak organları da etkileyen bir grup besin maddesi olarak tanımlanabilir.

Unutulmamalıdır ki, bu prebiyotikler probiyotiklerden (konakçıya sağlık yararları sağlamak için yeterli miktarlarda verilen canlı mikroorganizmalar) farklıdır. Fermantasyonun kısa zincirli yağ asitleri yan ürünlerinden biri olan bütirat (Bütirik Asit), enterositler (bağırsak hücreleri) tarafından sindirim sistemindeki hücrelerin bütünlüğünü korumak için bir enerji kaynağı olarak kullanılır. Bu kısa zincirli yağ asitlerinin bazıları dolaylı olarak diğer mikropların büyümesini uyarabilir ve böylece insan sindirim sistemi mikrobiyotasını değiştirebilir.

Diyetteki lif ve yüksek tansiyon

Sindirim sistemi mikrobiyotasındaki kısa zincirli yağ asitleri üreten bakteri seviyelerindeki azalma ve bütirat seviyelerindeki düşüş, bağırsak disbiyozuna (mikrobiyotadaki denge bozukluğu, dysbiosis, dysbacteriosis) yol açar; bu durum da yüksek tansiyon ile ilişkilidir. Bu nedenle, bağırsak mikrobiyotasını etkileyen diyet değişiklikleri, yüksek tansiyon tedavisinde önemli bir rol oynayabilir.

Yakın zamanda yapılan bir çalışma, diyet lifi takviyelerinin geleneksel düşük kalorili diyetlerle birlikte kullanıldığında, tansiyonu kontrol etmede bu diyetlerin tek başına kullanımından daha etkili olduğunu göstermiştir. Diyet lifi takviyeleri, hafif tansiyon yüksekliği olan hastalarda bile etkinlik göstermiştir. Bu araştırmada, 3 ay süreyle günde 7 gram diyet lifi alımı ile vücut ağırlığında ve küçük (diyastolik) tansiyonda azalma sağlanabilmiştir. Mekanizma olarak, sodyum-potasyum değişimi ve glukoz–insülin metabolizmasındaki değişikliklerle bağlı olabileceği öne sürülmüştür.

Çin‘de 60 yaş üzerindeki 1,013 kişi üzerinde yapılan bir araştırmanın sonuçlarına göre kandaki kısa zincirli yağ asitlerinin artması yüksek tansiyon gelişme riskini azaltmaktadır.

Bir başka çalışmada, 287 Tip 2 Diyabet (Şeker hastalığı) hastası üzerinde diyet lifinin etkisi araştırılmıştır. Buna göre diyet ile alınan günlük lif miktarındaki her 1 gram artış, tansiyon yüksekliği riskini %6 azaltmaktadır.

Diyet lifinin türü önemli mi?

On sekiz çalışmanın meta-analizine göre, diyet liflerinden biri olan Beta glukanlardan (beta-glucans) zengin diyet ile beslenmek büyük (sistolik) tansiyonu 2.9 mm Hg, küçük (diyastolik) tansiyonu 1.5 mm Hg düşürmektedir.

Beta glukanlar özellikle Yulaf ve Arpa‘da bol bulunur. Yulaf ve yulaf ürünlerindeki beta glukan miktarı değişiklik gösterir. Ticari yulaf ezmesi (oatmeal, rolled oats) yaklaşık %3–5 oranında beta-glukan içerebilirken, yulaf kepeği (oat bran) %6 ile %10 arasında beta-glukan içerir.