Doğum kontrol hapları
Bu ilaçlar gebeliğin önlenmesi amacıyla 1957 yılından bu yana kullanılmaktadır.
Genellikle bir östrojen ve bir progestojenin bir arada bulunduğu haplardır. Sadece progestin (sentetik progesteron) içeren doğum kontrol hapları da bulunmaktadır.
İlk yıllarda üretilen doğum kontrol hapları, günümüzdekiler ile kıyaslandığında daha fazla östrojen ve progestin içeriyordu. Bugün kullanılan doğum kontrol haplarının büyük kısmında 50 mikrogram veya daha az etinilestradiol (ethinylestradiol) ile kombine edilmiş 3. veya 4. nesil progestin (sentetik progesteron) bulunur.
Doğum kontrol hapları sadece içerdikleri maddeler açısından değil, dozlama açısından da farklılıklar gösterirler:
- bazılarında her tablet içinde aynı dozda ilaç bulunur
- bazılarında haftalık ilaç dozları değişiklik gösterir
- bazılarında döngüsel dozlar vardır (21-24 gün aktif hormon içeren haplar, 7-4 gün plasebo içeren haplar)
- bazılarında uzatılmış döngüsel formülasyonlar vardır (84 gün aktif hormon hapları, takip eden 7 gün plasebo hapları)
Gebeliğin önlenmesi dışında başka kullanım alanları da bulunur:
- aşırı adet kanaması (menoraji) tedavisinde
- ağrılı adet (adet krampları, dismenore) tedavisinde
- adet öncesi disforik bozukluk (premenstrual dysphoric disorder)
- yumurtalık (over) kanseri riskinin azaltılmasında
- rahim (endometrial) kanseri riskinin azaltılmasında
Doğum kontrol hapları tansiyonu yükseltir mi?
Doğum kontrol hapı kullananlarda hem büyük (sistolik) hem de küçük (diyastolik) tansiyon yükselebildiği 1966 yılından beri bilinmektedir. Yine de günümüzde yüksek tansiyon hastası kadınların doğum kontrolü için en sık kullandıkları yöntem hala doğum kontrol haplarıdır (%54).
Doğum kontrol haplarının içerdiği maddeler farklılık gösterir ve tansiyon üzerindeki etkileri de buna bağlı olarak değişir. Tansiyonu yükseltici etki genellikle östrojen içeriği ile ilgilidir.
Doğum kontrol hapları tansiyonu düşürebilir mi?
Aldosteron reseptör antagonisti etki gösteren Drospirenon gibi progestojen maddeleri içeren doğum kontrol haplarını kullananlarda tansiyonun nadiren yükseldiği, hatta bazı hastalarda tansiyonu düşürebileceği dahi bildirilmiştir.

Kaynaklar:
Associations between oral contraceptive use and risks of hypertension and prehypertension in a cross-sectional study of Korean women. BMC Womens Health. 2013 Oct 21:13:39. doi: 10.1186/1472-6874-13-39. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Association between duration of oral contraceptive use and risk of hypertension: A meta-analysis. J Clin Hypertens (Greenwich). 2017 Oct;19(10):1032-1041. doi: 10.1111/jch.13042. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Association between the use of oral contraceptives and the occurrence of systemic hypertension: A systematic review with statistical comparison between randomized clinical trial interventions. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol X. 2024 Apr 26:22:100307. doi: 10.1016/j.eurox.2024.100307. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Endometrial cancer and oral contraceptives: an individual participant meta-analysis of 27 276 women with endometrial cancer from 36 epidemiological studies. Lancet Oncol. 2015 Sep;16(9):1061-1070. doi: 10.1016/S1470-2045(15)00212-0. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Effect of oral contraceptives on the renin angiotensin system and renal function. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol. 2001 Mar;280(3):R807-13. doi: 10.1152/ajpregu.2001.280.3.R807. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Effects of continuous-combined oral drospirenone- estradiol on blood pressure, body weight & lipid profile in early menopausal women. Indian J Med Res. 2021 Jun;154(6):857-865. doi: 10.4103/ijmr.IJMR_478_20. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Progestogens with antimineralocorticoid activity. Arzneimittelforschung. 1985;35(2):459-71.
Estetrol/Drospirenone safety in a population with cardiovascular risk factors. Contraception. 2025 Jun:146:110861. doi: 10.1016/j.contraception.2025.110861. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Estetrol/Drospirenone: A Review in Oral Contraception. Drugs. 2022 Jul;82(10):1117-1125. doi: 10.1007/s40265-022-01738-8. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Oral Contraceptive Pills and Hypertension: A Review of Current Evidence and Recommendations. Hypertension. 2023 May;80(5):924-935. doi: 10.1161/HYPERTENSIONAHA.122.20018. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Hypertension associated with oral contraceptives. Can Med Assoc J. 1966 Jul 23;95(4):167. Ücretsiz Tam Makale erişimi