Folat (B9 vitamini, Folasin, Pteroil Glutamik Asit, PteGlu, Vitamin M, L. casei faktör, vitamin Bc)
Bu kadar çok ismi olduğunu biliyor muydunuz?
Bu vitamin yeşil yapraklarda yaygın olarak bulunur (Latincede folium yaprak demektir). Ayrıca bezelye, yumurta, deniz ürünleri, süt ürünleri, tahıllar, et, fasulyede de bulunur.
Folat için tavsiye edilen günlük alım miktarı 400 mikrogramdır.
Genelde Folat ile Folik Asit birbirlerinin yerine kullanılıyor olsa da aslında doğal olarak gıdalarda bulunan haline Folat, yapay olarak üretilmiş haline de Folik Asit denir.
Folat daha genel bir terim olup şunları içerir:
- Folik asit
- 5-MetilTetraHidroFolat (5-MTHF, Levomefolik Asit)
- 5-FormilTetraHidroFolat (5-FTHF veya Folinik Asit veya Lökovorin)
- 10-FormilTetraHidroFolat
- 5,10-MetilenTetraHidroFolat
- Değiştirilmemiş THF (unsubstituted THF)
Folat ve yüksek tansiyon
Folat, Homosisteinin (Homocysteine) Metiyonin‘e (Methionine) çevrilmesinde de önemli rol oynar. Folat eksikliğinde kandaki Homosistein düzeyi artabilir. Homosistein artışı damarların iç yüzeyindeki endotel tabakasının fonksiyonunu bozar ve damar duvarına hasar vererek kan basıncını yükseltebilir. Homosistein düzeyindeki artış yüksek tansiyon ile ilişkili bulunmuştur. Bu nedenle Folat eksikliğinin yüksek tansiyon riskini artıracağı ileri sürülmüştür.
A.B.D.’de 55,569 kişi üzerinde yapılan ve 2022’de yayınlanan bir anket çalışmasında, diyetle Folat alımı arttıkça:
erkeklerde
- tüm sebeplere bağlı ölüm
- kalp-damar hastalıklarına bağlı ölüm
- kansere bağlı ölüm
kadınlarda da
- tüm sebeplere bağlı ölüm
- kalp-damar hastalıklarına bağlı ölüm
lerin azaldığı bildirilmişti.
Bazı araştırmalarda Folat takviyesi ile Homosistein düzeyi azaltılabilirse yüksek tansiyon gelişiminin de azalacağı ileri sürülmüştü. Ancak bu çalışmaların zayıf yanı çocuklarda ve genç yetişkinlerde yapılması, ve anket çalışması şeklinde gerçekleştirilmeleriydi.
Kandaki Folat düzeyi ölçülerek yapılan çalışmalarda ise çelişkili sonuçlar elde edilmiştir.
Güney Kore‘de 6,343 yetişkin üzerinde yapılan ve 2022‘de yayınlanan büyük bir araştırmaya göre kandaki Folat düzeyinin yüksek olmasının tansiyonu düşürmediği anlaşılmıştır.
Yine yüksek tansiyon hastalarında, kandaki Folat düzeyi ölçülerek yapılan ve 3,116 hastanın incelendiği bir başka araştırmada da kandaki Folat düzeyi az da olsa, fazla da olsa kalp-damar hastalıklarına bağlı ölüm riski artmaktadır.
A.B.D.’de, kandaki Folat düzeyi ölçülerek yapılan, 2024 yılında yayınlanan ve ortalama yaşı 70 olan 9,419 katılımcının incelendiği büyük bir araştırmada da kandaki Folat düzeyi arttıkça küçük (diyastolik) tansiyonun düştüğü tespit edilmiştir.
Kaynaklar:
Serum folate levels and hypertension. Sci Rep. 2022 Jun 16;12(1):10071. doi: 10.1038/s41598-022-13978-5. Ücretsiz Tam Makale erişimi
The association between serum folate and elderly diastolic hypertension: results from the NHANES (2007-2018). Blood Press. 2024 Dec;33(1):2380002. doi: 10.1080/08037051.2024.2380002. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Association between plasma levels of homocysteine, folate, and vitamin B12, and dietary folate intake and hypertension in a cross-sectional study. Sci Rep. 2020 Oct 28;10(1):18499. doi: 10.1038/s41598-020-75267-3. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Hyperhomocysteinaemia and vascular injury: advances in mechanisms and drug targets. Br J Pharmacol. 2018 Apr;175(8):1173-1189. doi: 10.1111/bph.13988. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Folate intake and the risk of incident hypertension among US women. JAMA. 2005 Jan 19;293(3):320-9. doi: 10.1001/jama.293.3.320. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Folate intake and incidence of hypertension among American young adults: a 20-y follow-up study. Am J Clin Nutr. 2012 May;95(5):1023-30. doi: 10.3945/ajcn.111.027250. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Intakes of Folate, Vitamin B6, and Vitamin B12 in Relation to All-Cause and Cause-Specific Mortality: A National Population-Based Cohort. Nutrients. 2022 May 27;14(11):2253. doi: 10.3390/nu14112253. Ücretsiz Tam Makale erişimi
The association between serum folate and elderly diastolic hypertension: results from the NHANES (2007-2018). Blood Press. 2024 Dec;33(1):2380002. doi: 10.1080/08037051.2024.2380002. Ücretsiz Tam Makale erişimi