Sebebi bilinmeyen (esansiyel) hipertansiyon (yüksek tansiyon, yüksek kan basıncı) aslında bir hastalık değil, bir sendromdur (ortak noktası yüksek tansiyon olan birden fazla hastalık).
Anne-babasında yüksek tansiyon olan kişilerde yüksek tansiyon daha sık gelişir. Hem anne hem de babanızda yüksek tansiyon varsa, sizde de görülme riski 2.4 kat artmıştır.
Sizin de 1. derece akrabalarınızda yüksek tansiyon varsa, sık aralıklarla tansiyonunuzu ölçtürmenizde fayda var. Erken farkına varmanın tek yolu bu.
Yüksek tansiyonun kalıtılabilirlik tahminleri (heritability estimates) %25-%60 arasında değişmektedir.
Kan basıncının ayarlanabilmesi için birçok moleküler mekanizmanın düzgün çalışması gerekir. Yüksek tansiyon ile ilgili olabileceği ileri sürülmüş olan en az 62 gen bildirilmiştir. Genetik değişiklikler tespit edilen kişilerde bazı ilaçlar tansiyon üzerinde farklı etki gösterir. İşte bu yüzden her ilaç her hastada aynı etkiyi yaratmaz.
Yüksek tansiyonun genetik sebepleri genellikle polijeniktir (birden fazla gen mutasyonuna bağlıdır). Monojenik hipertansiyon nadir görülür.
Tek gen mutasyonuna bağlı yüksek tansiyon sebepleri (Monogenic Hypertension): Liddle sendromu, Gordon sendromu (psödohipoaldosteronism tip 2 ), Glucocorticoid remediable aldosteronism (ailesel hiperaldosteronizm I ), Apparent mineralocorticoid excess (AME), Geller sendromu, Konjenital adrenal hiperplazi
Hangi genetik sendromlarda yüksek tansiyon daha sık görülür?
Hem anne hem de babanızda yüksek tansiyon varsa, sizde de görülme riski 2.4 kat artmıştır.
Kaynaklar:
- Genetics of Human Primary Hypertension: Focus on Hormonal Mechanisms. Endocr Rev. 2019 Jun 1;40(3):825-856. Ücretsiz Tam Makale erişimi
- Risk for hypertension crosses generations in the community: a multi-generational cohort study. Eur Heart J. 2017 Aug 1;38(29):2300-2308. Ücretsiz Tam Makale erişimi
- Genomics of hypertension: the road to precision medicine. Nat Rev Cardiol. 2021 Apr;18(4):235-250.
- Significance of heritability in primary and secondary pediatric hypertension. Am J Hypertens. 2005 Jul;18(7):917-21.
- Hypertension in Children and Adolescents with Turner Syndrome (TS), Neurofibromatosis 1 (NF1), and Williams Syndrome (WS).Curr Hypertens Rep. 2021 Mar 29;23(4):18. doi: 10.1007/s11906-021-01136-7.
- Sodium intake and blood pressure in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis of experimental and observational studies. Int J Epidemiol. 2018 Dec 1;47(6):1796-1810. doi: 10.1093/ije/dyy121. Ücretsiz Tam Makale erişimi
- Genetics of Hypertension: From Monogenic Analysis to GETomics. J Cardiovasc Dev Dis. 2024 May 18;11(5):154. doi: 10.3390/jcdd11050154. Ücretsiz Tam Makale erişimi