Kadınlar ve Erkeklerde Tansiyon Açısından Farklar – Yüksek Tansiyonda Cinsiyet Fark Eder mi?

Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon vücuda zararları çoktur. Bunlardan en önemlileri inme (felç) ve kalp-damar hastalıkları olup yüksek tansiyonu tedavi etmenin esas amacı bu zararları önlemektir.

Büyük (sistolik) tansiyonda 20 mmHg veya küçük (diyastolik) tansiyonda 10 mmHg artış inme ve kalp-damar hastalıkları riskini iki kat artırmaktadır.

Bu kadar önemli olan yüksek tansiyon ve tansiyon düşürücü tedavi kadınlar ile erkekler arasında çeşitli açılardan farklılıklar gösterir. Bu farklılıklar aşağıda belirtilmiştir.

Yaş ve cinsiyet

Menopoz öncesi kadınlarda yüksek tansiyonun görülme sıklığı ve şiddeti, aynı yaştaki erkeklere göre daha azdır. Kadınlarda yüksek tansiyon görülme sıklığı menopoz sonrasında belirgin olarak artar. 60-65 yaşlarından sonra kadınlarda yüksek tansiyon görülme sıklığı erkeklerden daha fazladır.

Genç kadınlar ile kıyaslandığında, yaşlı kadınlarda yüksek tansiyon hem daha şiddetlidir hem de daha az kontrol altındadır.

Yüksek tansiyonun kontrol altında olma oranı 18 yaş ve üzeri kadınlarda erkeklere göre daha fazla; 60 yaş üzeri kadınlarda ise erkeklerden daha azdır.

Yüksek tansiyonun önlenmesi

Tansiyonu düşürmek ve kalp damar hastalıkları riskini azaltmak için önerilen bel çevresi erkeklerde 94 cm’den az, kadınlarda ise 80 cm’den az olmalıdır.

Tansiyon yüksekliğinin zararları

Yüksek tansiyon hastası erkeklere göre aşağıdakiler yüksek tansiyon hastası kadınlarda daha sık görülür:

Damar duvarında (çeperinde) kalınlaşma
Kalpte kalınlaşma (sol ventrikül hipertrofisi) ve kalbin sol kulakçığında (sol atriyum) büyüme kadınlarda daha sık görülür.
Beyinde beyaz madde lezyonları

Genel olarak kalp damar hastalıkları erkeklerde daha sık görülür. Ancak sadece yüksek tansiyon nedeniyle olan kalp damar hastalıkları dikkate alındığında, yüksek tansiyon kadınlarda kalp damar hastalığına daha sık yol açar.

Yüksek tansiyon sebepleri

Kadınlar erkeklere göre tuza daha duyarlıdır. Kadınların tuzsuz diyetten daha fazla fayda görmeleri beklenir.

Yüksek tansiyon sebeplerinden birisi olan Fibromüsküler Displazi’nin %90’dan fazlası kadınlarda görülür. Fibromüsküler displazi orta-çaplı damarlarda daralma, yırtılma (diseksiyon) veya damarlarda baloncuk şeklinde genişleme (anevrizma) yapan bir hastalıktır. Böbreğe giden damarda darlık yaparsa tansiyonda yükselme görülebilir.

Tansiyon düşürücü tedavinin etkisi

Doğum kontrol hapı kullanımı: Östrojen ve progesteron içeren kombine doğum kontrol haplarının kullanımı tansiyonu yükseltebilmektedir. Bu nedenle, önceden bilinen yüksek tansiyonu olan kadınlarda, östrojen içeren doğum kontrol haplarının kullanılmaması önerilmektedir.

Doğum kontrol hapı ile birlikte kullanıldığında bazı tansiyon düşürücü ilaçların kandaki düzeyi artabilir.

Tüm yaş grupları dikkate alındığında, tansiyon düşürücü tedavinin kalp ve damar hastalıkları riskini azaltmadaki olumlu etkisi hem kadınlar hem de erkekler için benzerdir.

Tansiyon düşürücü ilaç seçimi

Bazı tansiyon düşürücü ilaçların kadınlarda, erkeklere göre, daha etkili olduğu bildirilmiştir.

Yaşlı kadınlarda osteoporoz (kemik erimesi) sık görülür. Bu nedenle bazı tansiyon düşürücü ilaçların yaşlı kadınlarda kemik erimesini ve kalça kırıklarını azaltabileceği ileri sürülmüştür.

Tansiyon düşürücü tedaviye uyum ve cinsiyet

Yüksek tansiyon hastaları arasında, hastalığının farkında olma oranı kadınlarda daha fazladır. Yüksek tansiyon hastaları arasında ilaç kullanım oranı da kadınlarda daha fazladır.

Öte yandan, ilaç tedavisi ile yüksek tansiyonu kontrol altına alabilme oranı erkeklere göre kadınlarda daha düşüktür.

Erkeklerden farklı olarak iki faktör kadınların tansiyon düşürücü ilaç tedavisine uymamasına yol açmaktadır: