Kakao (Cacao, Cocoa, Tanrının İçeceği, Theobroma) ve Yüksek Tansiyon

Kakao nedir?

Kakao çekirdekleri (cacao beans) Theobroma cacao ağacından elde edilir. Yunanca‘da Theobroma tanrı içeceği anlamına gelir: theo (tanrı), broma (içecek).

Kokoa (cocoa) ise kakao (cacao) çekirdeklerin elde edilir. Kakao (cacao) doğadaki hali, kokoa (cocoa) ise fermentasyonun başladığı safhadır.

Kakao ile onun işlenmiş hali olan çikolatayı karıştırmamak gerekir. Çikolatada kokoa, şeker, süt ve başka katkılar bulunur. Kokoanın sağlık üzerine olan olumlu etkilerini her zaman çikolatadan bekleyemeyiz.

Flavanollerden zengin olan cocoa içerisinde, tansiyonu düşürdüğü ileri sürülen epicatechin, catechin and procyanidinler bulunur.

Elma, şeftali, fasulye, çay yapraklarında da flavanoller bulunur (460-610 mg/kg) ama kokoa ürünlerinde bu oran çok daha fazladır (4.000-5.000mg/kg).

Sütlü çikolatada kokoa oranı %20-30 arasında iken koyu çikolatada bu oran %50-85 arasında değişir. Çikolata kokoanın işlenmiş şekli olduğu için, üretim aşamasında yapılan işleme göre çikolatadaki flavanol içerikleri değişiklik gösterir. Bu nedenle kokoa yüzdesi aynı olsa bile, kullanılan kokoa çekirdeklerinin türü, olgunluğu ve üretim aşamasındaki işlemler nedeniyle farklı çikolata üreticilerinin ürünlerindeki flavanol miktarı büyük fark gösterir. Flavanol oranı Kuna yerlilerinin tükettiği kokoa tozunda %3.6 iken piyasada satılan koyu çikolatada %0.5 civarındadır. Çikolatayı ağır işlemlerle (heavy dutching) alkalileştirirken flavanol içeriği 100 gramda 10 mg’a kadar düşer (%0.001).

Kakao ve yüksek tansiyon

Kakaonun yüksek tansiyon üzerindeki olumlu etkileri, çok fazla kokoa tozu tüketen Kuna yerlilerinde yüksek tansiyonun az görülmesi ile fark edilmiştir.

Daha sonra yayınlanan Zutphen Elderly çalışmasında da kokoa tüketimi ile yüksek tansiyonun ters orantılı olduğu, kokoa tüketenlerde yüksek tansiyonun daha az geliştiği ve ölüm oranının daha az olduğu bildirilmiştir. Bu çalışmaya göre kokoa tüketenlerde büyük tansiyonun 3.7 mmHg‘ye kadar düşebildiği gözlenmiştir.

2007 yılında yayınlanmış olan başka bir araştırmada da, 18 hafta boyunca koyu çikolata tüketimi ile ortalama büyük tansiyonun 3 mmHg, küçük tansiyonun 2 mmHg düştüğü bildirilmiştir.

Çok sayıdaki araştırma sonuçlarının incelendiği bir meta-analize göre, en az iki hafta boyunca yapılacak olan günlük kokoa tüketimi (hem büyük hem küçük) tansiyonda küçük ama istatistiki açıdan anlamlı olarak 1.8 mmHg düşüş sağlamaktadır. Bu düzeydeki bir düşüş yüksek tansiyonu tedavi etmeye yeterli olmasa da diğer tedavilerin yanında ek düşüş sağlamış olacaktır.

Flavanollerden zengin olan cocoa içerisinde, tansiyonu düşürdüğü ileri sürülen epicatechin, catechin and procyanidinler bulunur.

Uyarı: kakao veya çikolata tüketmek tansiyon düşürücü etkileri olsa da yüksek tansiyonu tedavi etmek için yeterli değildir.

Düzenli kokoa tüketiminin bildirilmiş olan diğer faydaları

Otuzdan fazla araştırmanın meta-analizinde görülmüştür ki, düzenli kokoa tüketenlerde, vücut ağırlığı, vücut kütle indeksi ve bel çevresi değişmese bile

toplam kolesterolde azalma (8 mg/dL)
LDL kolesterolde azalma (9 mg/dL)
açlık kan şekerinde azalma (5 mg/dL)

olduğu görülmüştür. Kan yağları üzerindeki olumlu etkileri nedeniyle kokoa flavanollerini düzenli tüketenlerde koroner kalp hastalığı, kalp krizi, kalp hastalıklarına bağlı ölüm riskinin azalacağı tahmin edilmektedir.

Ayrıca düzenli kokoa tüketimi ile damarların iç yüzeyindeki endotel tabakasının fonksiyonlarında iyileşme olduğu bildirilmiştir.

Kokoa flavanollerinin endotel tabakası üzerindeki olumlu etkisi hemodiyalize giren kronik böbrek yetmezliği hastalarında da geçerlidir.

Kokoa tüketimi sigara içenlerde de damarların iç yüzeyindeki endotel tabakasının fonksiyonlarını olumlu etkiler.

Kakao polifenollerinden zengin koyu çikolata tüketiminin beyin aktivitesini etkileyerek zihinsel faaliyetleri kolaylaştırdığı fonksiyonel MR çalışmaları ile gösterilmiştir.