Stent nedir?
Stent, damarlardaki tıkanıklık açıldıktan sonra damarın tekrar büzüşmemesi için damar içine yerleştirilen metal yapıdır.
Stent hangi damarlara yerleştirilir?
Kalbi besleyen koroner damarlara, beyni besleyen karotid damarına (şah damarı), böbreği besleyen damara (renal arter) ve bacaklara giden damarlara (periferik stentler) yerleştirilir.
Kalbe yerleştirilen stentler ve yüksek tansiyon
Koroner arter hastalığında kalbe yerleştirilen koroner stentler yüksek tansiyona yol açmaz, var olan yüksek tansiyonu da etkilemez.
Ancak stent yerleştirilen hastalara verilen ilaçlar tansiyonu etkileyebilir.
Ayrıca kontrolsüz seyreden yüksek tansiyon da kalbi besleyen koroner damarlarda darlıklara yol açabilir.
Çin‘de, koroner arter hastası olup da kalp damarına ameliyatsız (PCI) yolla müdahale edilen 1,670 hastanın incelendiği bir araştırmada, büyük (sistolik) tansiyonu 95-107 mm Hg arasında tutulanlarda tüm sebeplere ve kalp hastalıklarına bağlı ölüm riskinin en az olduğu görülmüştür.
Kalp damarına balon veya stent gibi ameliyatsız (PCI) yöntemlerle müdahale edilen hastalarda, müdahale öncesinde büyük (sistolik) tansiyonun 120 mm Hg‘den düşük olmasının uzun dönemde hastanın ölüm riskini azalttığı zaten bilinmektedir.
Kalp krizi geçirip de stent yerleştirilen hastalar nerede hata yapıyor?
Gözden kaçan önemli bir nokta da kalp krizi geçirerek hastaneye acil getirilen ve kalbine stent takılan hastaların sık yaptığı şu hatadır:
Kalp krizi geçiren hastalar genellikle ambulans ile hastaneye acil şekilde transfer edilir, kısa süre içinde anjiyo yapılır ve bir kısmına koroner stent yerleştirilir (implante edilir).
Bu hastaların bir kısmı kalp krizi öncesinde yüksek tansiyon hastasıdır, hatta bir kısmı kriz geçirmeden önce yüksek tansiyon hastası olduğunu dahi bilmemektedir.
Kalp krizi geçiren hastalar duruma göre bir veya birkaç gün içinde hastaneden çıkarlar. Çıkarken kendilerine verilen reçetede uzun süre boyunca kullanmaları gereken ilaçlar bulunur.
Bu ilaçlar genellikle şunları içerir:
- iki farklı kan sulandırıcı
- kolesterol ve/veya trigliserid düşürücü
- yüksek tansiyonu varsa, bir veya birkaç adet tansiyon düşürücü ilaç
- kalp yetmezliği varsa, tansiyonu yüksek olmasa bile, tansiyon düşürücü etkiye sahip bir veya birkaç adet ilaç
- “mide koruyucu” olarak bilinen mide asidini azaltıcı ilaç (proton pompa inhibitörü, vs.)
Kalp krizi geçirmenin verdiği şaşkınlık ve kabullenememe nedeniyle, hastaların bir kısmı içinde bulundukları durumu tam kavrayamaz. Kalp krizi geçirip kalbine stent yerleştirilen hasta evine giderken eline verilen reçetedeki ilaçları kendisine tarif edildiği şekilde, düzenli kullanır; bunun yeterli olduğunu, kendisine verilen ilaçların da kalp ilacı olduklarını düşünür. Halbuki bu şekilde hastaneden ayrılan hastaların büyük bir kısmında yüksek tansiyon da bulunmakta olup hata da burada başlar:
- hastanede yatarken istirahat halinde olan bu kişinin tansiyonu aktif günlük hayattaki tansiyonuna göre tabii ki daha düşük olacaktır, doktor da hastanedeki tedavinizi hastanedeki tansiyonunuza göre ayarlamak zorundadır.
- öte yandan hasta evine gidip de günlük yaşantısına geri döndüğünde tansiyonu genellikle yükselme eğiliminde olur.
- bu durumda, hastaneden çıkışta önerilen ve tansiyon düşürücü etkisi olan ilaçlar tansiyonu ideal düzeyde tutmakta yetersiz kalabilir (bazen de tansiyonu gereğinden fazla düşürebilir).
Yapılması gereken ise hastaneden çıktıktan sonra ilk bir iki hafta boyunca tansiyonu (kan basıncını) günde birkaç defa ölçmek ve gerekirse hekimine başvurarak ilaç dozlarını ayarlatmaktır.
Kaynaklar:
Impact of Pre-Procedural Blood Pressure on Long-Term Outcomes Following Percutaneous Coronary Intervention. J Am Coll Cardiol. 2019 Jun 11;73(22):2846-2855. doi: 10.1016/j.jacc.2019.03.493. Ücretsiz Tam Makale erişimi