Proton pompa inhibitörleri (PPI)
Mideden asit salgılanmasını azaltan ilaçlardır.
Hazımsızlık, mide reflüsü (gastro özefageal reflü), Zollinger-Ellison sendromu, Barrett özofagusu ve üst sindirim yolunun Helicobacter pylori enfeksiyonunun tedavisinde kullanılır.
Mide koruyucu ilaç ne demek?
Mideden asit salgılanmasını azaltan ilaçlar genellikle halk arasında mide koruyucu olarak bilinir.
İlk önceleri H2 reseptör antagonistleri bu amaçla kullanılıyordu. Daha sonra, mide asidini azaltıcı etkisi daha fazla olan Proton Pompa İnhibitörleri (Proton Pump Inhibitors, PPI) keşfedildi ve yaygın olarak kullanılmaya başlandı. Günümüzde mide koruyucu ilaç dendiğinde daha çok Proton Pompa İnhibitörleri (Omeprazol, Esomeprazol, Pantoprazol, Rabeprazol, Lansoprazol ) kastedilmektedir.
Mide asidini azaltan ilaçlar, mide hastalarında mide mukozasındaki (midenin iç yüzeyindeki) tahrişi azaltır, dolayısıyla mideyi korurlar.
Ancak buradaki esas soru mide koruyucu ilaçların ne kadar süre ile kullanılacağıdır. Mide hastalıklarında asit azaltıcı ilaç tedavisi genellikle 1-2 ay sürer. Oysa mide rahatsızlığı geçirmiş olan bir çok hasta, hastalıkları iyileşse bile, hastalığının tekrar ortaya çıkacağından korktuğu için bu ilaçlara uzun yıllar devam etmektedir.
Mide rahatsızlığı olmadığı halde mide koruyucu ilaç kullanmak mideyi korumak anlamına gelir mi?
Kortizon (kortikosteroid) tedavi alanlara, antikoagülan (kan sulandırıcı) veya antiagregan (kan sulandırıcı) tedavi alanlara “mide koruyucu” amaçlı PPI tedavisi sıklıkla başlanmaktadır.
Mide koruyucu Proton Pompa İnhibitörleri (PPI) ve yüksek tansiyon
Başlangıçta kalp-damar hastalığı veya yüksek tansiyonu olmayan, menopoza girmiş 64.720 kadının ortalama 8.7 yıllık takiplerinde görülmüştür ki proton pompa inhibitörlerinin 1 yıldan daha uzun süre kullananlarda yüksek tansiyon daha sık ortaya çıkmaktadır. Üç yıldan daha uzun süre proton pompa inhibitörü kullananlarda tansiyondaki artış daha da fazla olmaktadır.
Proton pompa inhibitörleri (PPI) hangi mekanizmalarla tansiyonu yükseltiyor olabilir?
- Damarların iç yüzünde endotel adı verilen hücre tabakası bulunur. PPI grubu ilaçlar endotel fonksiyonunu bozar ve Nitrik Oksit üretimini azaltır.
- Nitrik oksit güçlü bir damar genişleticidir.
Proton Pompa İnhibitörleri (PPI) uzun süreli kullanımda başka hangi yan etkiler yapabilir?
Uzun süreli PPI kullananlarda aşağıdaki yan etkilerinde görülebileceği bildirilmiştir:
- Kemik krıkları, kalça kırıkları
- Kanda magnezyum düşüklüğü
- İshal
- Toplum kaynaklı zatürre (community-acquired pneumonia)
- Clostridium difficile enfeksiyonu
- Mide polipleri
- Vitamin B12 eksikliği
- Mide carcinoidleri
- Demans (bunama)
- Kronik böbrek yetmezliği

Kaynaklar:
Are Proton Pump Inhibitors Contributing in Emerging New Hypertensive Population? Pharmaceuticals (Basel). 2023 Sep 30;16(10):1387. doi: 10.3390/ph16101387. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Proton Pump Inhibitor Use and Incident Hypertension in Menopausal Women. J Am Heart Assoc. 2025 Jul;14(13):e040009. doi: 10.1161/JAHA.124.040009. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Mechanisms of proton pump inhibitor-induced hypomagnesemia. Acta Physiol (Oxf). 2022 Aug;235(4):e13846. doi: 10.1111/apha.13846. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Blood Pressure-Lowering Effect of Orally Ingested Nitrite Is Abolished by a Proton Pump Inhibitor. Hypertension. 2017 Jan;69(1):23-31. doi: 10.1161/HYPERTENSIONAHA.116.08081. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Can Endothelial Injury Provide the Passage to Explain the Vascular Effects of Proton Pump Inhibitors? Circ Res. 2016 Jun 10;118(12):1858-60. doi: 10.1161/CIRCRESAHA.116.308978. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Cardiovascular Risk of Proton Pump Inhibitors. Methodist Debakey Cardiovasc J. 2019 Jul-Sep;15(3):214-219. doi: 10.14797/mdcj-15-3-214. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Association of Proton Pump Inhibitors With Higher Risk of Cardiovascular Disease and Heart Failure. Mayo Clin Proc. 2021 Oct;96(10):2540-2549. doi: 10.1016/j.mayocp.2021.02.025. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Proton Pump Inhibitor Use, Hypomagnesemia and Risk of Cardiovascular Diseases: The Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) Study. J Clin Gastroenterol. 2021 Sep 1;55(8):677-683. doi: 10.1097/MCG.0000000000001420. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Are Proton Pump Inhibitors Contributing in Emerging New Hypertensive Population? Pharmaceuticals (Basel). 2023 Sep 30;16(10):1387. doi: 10.3390/ph16101387. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Risk of circulatory diseases associated with proton-pump inhibitors: a retrospective cohort study using electronic medical records in Thailand. PeerJ. 2024 Feb 15:12:e16892. doi: 10.7717/peerj.16892. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Unexpected effect of proton pump inhibitors: elevation of the cardiovascular risk factor asymmetric dimethylarginine. Circulation. 2013 Aug 20;128(8):845-53. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.113.003602. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Proton pump inhibitor-induced gut dysbiosis and immunomodulation: current knowledge and potential restoration by probiotics. Pharmacol Rep. 2023 Aug;75(4):791-804. doi: 10.1007/s43440-023-00489-x. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Diarrhea caused by proton pump inhibitor administration: comparisons among lansoprazole, rabeprazole, and omeprazole. Curr Ther Res Clin Exp. 2012 Jun;73(3):112-20. doi: 10.1016/j.curtheres.2012.03.002. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Management of gastric polyps: an endoscopy-based approach. Clin Gastroenterol Hepatol. 2013 Nov;11(11):1374-84. doi: 10.1016/j.cgh.2013.03.019. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Long-Term Proton Pump Inhibitor-Acid Suppressive Treatment Can Cause Vitamin B12 Deficiency in Zollinger-Ellison Syndrome (ZES) Patients. Int J Mol Sci. 2024 Jul 2;25(13):7286. doi: 10.3390/ijms25137286. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Proton Pump Inhibitor Use, Hypergastrinemia, and Gastric Carcinoids-What Is the Relationship? Int J Mol Sci. 2020 Jan 19;21(2):662. doi: 10.3390/ijms21020662. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Proton pump inhibitors and dementia: A nationwide population-based study. Alzheimers Dement. 2024 Feb;20(2):837-845. doi: 10.1002/alz.13477. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Proton Pump Inhibitor Use and the Risk of Chronic Kidney Disease. JAMA Intern Med. 2016 Feb;176(2):238-46. doi: 10.1001/jamainternmed.2015.7193. Ücretsiz Tam Makale erişimi