Obezite (Şişmanlık) ve Yüksek Tansiyon

Tanım:

İdeal kilo ne demek? Vücut kütle indeksinin (VKİ) 18-25 arasında olması.
Vücut kütle indeksi (VKİ, Body Mass Index-BMI) nasıl hesaplanır?
- Vücut ağırlığı (kg) / (metre cinsinden boy)²
- örnek: ağırlık 70 kg, boy 1.7 metre ise VKİ = 70/(1.71)² = 70/2.89 = 24.22
- 18 yaş altındakilerde ve gebelerde hesaplanması önerilmez.

VKİ: 18-25 arasında ise normal
VKİ: 25-30 arasında ise aşırı kilolu
VKİ: 30 ve üzerinde ise obez (şişman)

Obezite (Şişmanlık)

Obezitenin %40’ı kalıtım ile, %60’ı yaşam tarzı ile ilgilidir.

Vücuttaki yağın %3’ü metabolik olarak aktif kahverengi yağ, kalanı ise enerji depolayan beyaz yağdır. Beyaz yağın %80’i cilt altında, kalanı ise iç organlarda bulunur. Cilt altı yağ depoları dolduktan sonra yağlar iç organlarda birikmeye başlar.

İç organlarda yağ birikiminin bir çok biyokimyasal ve hormonal olumsuz etkileri ortaya bulunur. Bel çevresinin ölçülmesinin amacı da budur.

Obeziteye bağlı olarak tansiyonun yükselmesi böbrek, sinir sistemi, hormonal, damarsal ve bir çok başka mekanizmanın etkileşimi sonucunda ortaya çıkar.

Şişmanlık hangi mekanizmalarla tansiyon yüksekliğine yol açar?

Şişmanlarda tansiyon yükselmesinin bir çok sebebi vardır.

1990’lı yıllardan beri yüksek tansiyonun oluşumunda insülin direncinin rol oynadığı görüşü sık sık dile getirilmiştir. Öte yandan ciddi insülin direnci olduğu halde tansiyonu normal olan şişmanlar da bulunmakta olup son yıllarda insülin direnci dışındaki mekanizmaların da tansiyon yükselmesinde rol oynayabileceği ileri sürülmüştür

Şişmanlarda tansiyon yükselmesini açıklamak için ileri sürülen mekanizmalardan bazıları şunlardır:

Obeziteye bağlı yüksek tansiyon gelişiminde diyetle alınan fruktoz’un rolü vardır. Fruktoz alımı artınca iç organlarda yağlanma (viseral obezite) artar, bağırsaklardan ve böbreklerden tuz geri emilimi artar.
Şişmanlarda iç organlarda yağlanma (viseral obezite) artmıştır. Böbrek çevresindeki yağ dokusunun artması böbreğe baskı yapar, böbrek içi basıncını artırır, tansiyonun yükselmesine katkıda bulunur.
Şişmanlarda, özellikle iç organ yağlanması (viseral obezite) olanlarda merkezi sinir sistemi aktivasyonu artmaktadır.
Leptin esas olarak yağ dokusu hücreleri (adipositler) tarafından üretilen bir protein hormon olup obez proteini olarak da bilinir. Leptin merkezi sinir sistemini uyarır ve tansiyonu yükseltir.
Normalde damar çevresindeki yağ dokusu damar sağlığına olumlu etkisi olan nitrik oksit ve adiponektin salgılar. Şişmanlık durumunda ise damar çevresindeki yağ iltihaplanmayı artırıcı (proinflamatuvar) maddeler salgılar ve tansiyonu yükseltebilir.

Şişmanlarda tansiyon ölçümü

Obez hastada kol çevresi de geniş olacağından, tansiyon aletlerinde kullanılan standart manşon ile tansiyon ölçümü yapmak genellikle uygun olmaz, yanlış tansiyon ölçümüne yol açabilir.

Şişmanlarda kilo kaybı ve yüksek tansiyon

Şişmanlarda kilo kaybı farklı yollarla sağlanabilir. Ancak hangi yolla olursa olsun, kilo kaybı şişmanlarda yüksek tansiyonun düşmesine yardımcı olur.

Sadece diyet yaparak kilo verenlerde tansiyon düşüşü de görülmektedir.

İlaç tedavisi ile kilo kaybedenlerde de tansiyonda düşüşler sağlanmaktadır.

Obezite cerrahisi yapılanlarda da, büyük (sistolik) tansiyonda ortalama 4.2 mmHg olacak şekilde tansiyon düşüşleri sağlanmaktadır.

Menopoza girmiş obez kadınlarda, vücut ağırlığının %5’ini kaybetmek 24-saatlik tansiyon Holter takiplerinde büyük (sistolik) tansiyon değerlerinde ortalama 7 mmHg düşüş sağlamaktadır.