Tüberküloz (Verem) nedir?
En çok akciğerler olmak üzere, bir çok organı tutabilen bulaşıcı, kronik, bakteriyel bir hastalıktır.
Tübeküloz klinik açıdan iki şekilde olabilir:
- Aktif (belirti gösteren): Enfeksiyon devam etmektedir. Klinik belirtileri arasında kronik öksürük, kilo kaybı, gece terlemeleri ve yorgunluk vardır.
- Latent (belirti göstermeyen): Kronik, klinik belirti göstermeyen (semptomsuz) dönemdir. Ancak iltihabi testlerde bazı sonuçlar anormaldir. TDT (Tübekülin deri testi) veya IGRA (interferon-gamma release assay) testi anormaldir.
Latent (belirti göstermeyen) tüberküloz ve yüksek tansiyon
Amerika Birleşik Devletleri’nde tüberküloz hastalarının yarısından fazlasında yüksek tansiyon olduğu bildirilmiştir.
Latent tüberküloz hastalarında, tüberkülozu olmayan kişilere göre ileride yüksek tansiyon gelişme riski 2 kat artmıştır.
Nedeni tam anlaşılamamakla beraber latent tüberküloz hastalarında, kronik ama düşük seviyeli iltihap nedeniyle yüksek tansiyonun daha sık geliştiği ileri sürülmüştür.
Daha nadir olarak, tüberküloza bağlı olarak böbreğin yaygın tutulmasının da yüksek tansiyon sebebi olduğu bildirilmiştir.
Ayrıca, yapılan hayvan deneylerinde, yüksek tansiyon varlığında tüberküloz etkeni olan bakterinin hücre içinde hayatta kalmasının daha kolay olduğu tespit edilmiştir.
Daha önce tüberküloz geçirmiş olanlarda şu hastalıklar daha sık görülür:
- Yüksek tansiyon
- Kalbi besleyen koroner damarlarda daralma
- Kalp krizi
- Damar tıkanıklığına bağlı inme (felç)
- Bacak damarlarında darlık
- Kalp damar hastalıklarına bağlı ölüm
- Diyabet (şeker hastalığı)
Tüberküloz tedavisinde kullanılan ilaçlar ve yüksek tansiyon
Rifampisin
Rifampisin tüberküloz tedavisinde kullanılan bir antibiyotiktir.
Rifampisin, karaciğer ve bağırsaklardaki Sitokrom P450 (CYP) 3A4’ü ve P-glikoprotein’i etkiler. Bu nedenle bazı tansiyon düşürücü ilaçların etkisini değiştirir, önceden başlanmış olan tansiyon tedavisinin kontrolden çıkmasına neden olabilir. Rifampisinin bu olumsuz etkileri ilaca başladıktan yaklaşık bir hafta sonra ortaya çıkar ve ilaç kesildikten iki hafta sonra kaybolur.
Yüksek tansiyonu olup da zaten tansiyon düşürücü ilaç kullanmakta olan hastalarda, ilave Rifampisin kullanımına başlanması bazı tansiyon düşürücü ilaçların etkisini azaltabilir, tansiyonda yükselme görülebilir, yüksek tansiyon kontrolden çıkabilir.
Rifampisin aşırı dozda alındığı zaman tansiyonda düşme (hipotansiyon) yapabilir.
Rifampisin tedavisi çok nadir olarak şok (tansiyonda aşırı düşme) yapabilir. Bu durumun, genellikle Rifampisin tedavisine ara verilip tekrar başlananlar hastalarda daha sık görüldüğü bildirilmiştir.

Kaynaklar:
Latent Tuberculosis Infection and Elevated Incidence of Hypertension. J Am Heart Assoc. 2020 Dec 15;9(24):e019144.doi: 10.1161/JAHA.120.019144. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Tuberculosis and the risk of ischemic stroke: a 3-year follow-up study. Stroke. 2010 Feb;41(2):244-9. doi: 10.1161/STROKEAHA.109.567735. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Abnormal blood pressure among individuals evaluated for tuberculosis infection in a U.S. public health tuberculosis clinic. Epidemiol Infect. 2024 Oct 24:152:e133. doi: 10.1017/S0950268824001262. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Resistant hypertension during antituberculosis treatment: how is rifampicin implicated? Med J Malaysia. 2020 Sep;75(5):591-593. Ücretsiz Tam Makale erişimi
[Influence of rifampicin on antihypertensive effects of dihydropiridine calcium-channel blockers in four elderly patients] Nihon Ronen Igakkai Zasshi. 1996 Sep;33(9):692-6.doi: 10.3143/geriatrics.33.692. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Effect of rifampicin on metoprolol and antipyrine kinetics. Br J Clin Pharmacol 1982;13:387‑91. doi: 10.1111/j.1365-2125.1982.tb01390.x. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Induction of propranolol metabolism by rifampicin. Br J Clin Pharmacol. 1983 Nov;16(5):565-9. doi: 10.1111/j.1365-2125.1983.tb02218.x. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Rifampicin induced shock during re-exposure for treatment of latent tuberculosis. BMJ Case Rep. 2020 Feb 2;13(1):e232117. doi: 10.1136/bcr-2019-232117. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Increased Risk of Incident Diabetes Among Individuals With Latent Tuberculosis Infection. Diabetes Care. 2022 Apr 1;45(4):880-887. doi: 10.2337/dc21-1687. Ücretsiz Tam Makale erişimi
The Relationship Between Latent Tuberculosis Infection and Acute Myocardial Infarction. Clin Infect Dis. 2018 Mar 5;66(6):886-892. doi: 10.1093/cid/cix910. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Latent Tuberculosis Infection and Subclinical Coronary Atherosclerosis in Peru and Uganda. Clin Infect Dis. 2021 Nov 2;73(9):e3384-e3390. doi: 10.1093/cid/ciaa1934. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Tuberculosis infection and hypertension: prevalence estimates from the US National Health and Nutrition Examination Survey. BMJ Open. 2024 Mar 12;14(3):e075176. doi: 10.1136/bmjopen-2023-075176. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Ang II-Induced Hypertension Exacerbates the Pathogenesis of Tuberculosis. Cells. 2021 Sep 19;10(9):2478. doi: 10.3390/cells10092478. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Assessing the Effect of the Anti-tuberculosis Drug Rifampicin on Known Hypertensive Patients With Tuberculosis in a Tertiary Care Center. Cureus. 2023 Nov 30;15(11):e49701. doi: 10.7759/cureus.49701. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Tuberculosis non-communicable disease comorbidity and multimorbidity in public primary care patients in South Africa. Afr J Prim Health Care Fam Med. 2018 Apr 11;10(1):e1-e6. doi: 10.4102/phcfm.v10i1.1651. Ücretsiz Tam Makale erişimi