Keten Tohumu (Flaxseed, Linseed) ve Yüksek Tansiyon – Keten tohumunun faydaları ve zararları

Keten tohumu (flaxseed, linseed)

Keten (Linum usitatissimum) üç şekilde tüketilir: bütün keten tohumu, öğütülmüş keten tohumu, keten tohumu yağı.

Keten tohumu biyolojik olarak aktif olan bir çok madde içerir: α-linolenik asit (ALA), lignanlar ve lif (dietary ﬁber). α-linolenik asit (ALA) ve lignanların emilimini artırmak için öğütülmüş keten tohumu tüketilmelidir.

Keten tohumu ve yüksek tansiyon

Keten tohumunun tansiyonu düşürebildiğine dair araştırma sonuçları olmakla beraber karşıt görüşte olan bilimsel yayınlar da bulunmaktadır.

Keten tohumunun tansiyon düşürücü etkisinin α-linolenik asit ‘e (ALA) bağlı olduğu ileri sürülmüştür.

2016 yılında yayınlanan, 15 çalışmanın incelendiği bir meta-analize göre keten ürünleri (keten tohumu veya yağı) kullanıldığında büyük (sistolik) tansiyon ortalama 1.81 mmHg, küçük (diyastolik) tansiyon ortalama 1.28 mmHg düşmektedir. (Bu düşüş istatistiki olarak anlamlı kabul edilmiş olsa bile hiç bir zaman tek başına yüksek tansiyonu tedavi edecek düzeyde değildir. Keten tohumu tüketmek tansiyon ilacınızı bırakmak için geçerli bir sebep değildir.)

2024 yılında yayınlanan başka bir meta-analize göre de keten tohumunun tansiyon düşürücü etkisinin bulunmadığı bildirilmiştir.

Keten tohumunun diğer faydaları

Kolesterolü düşürür.
Açlık kan şekerini ve insülin direnç indeksini (HOMA-IR) düşürür.
Antioksidan özelliği vardır.
Antikanser özelliği vardır.
Kabızlık ve menopoz semptomlarına iyi gelir.
Yara iyileşmesini hızlandırır.
Kilo kaybı
Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğerde, karaciğer enzimlerinde düşüş

Keten tohumunun zararları

Besin maddelerinin emilimini engelleyen toksin ve antibesinleri (antinutrients) içerir:

Keten tohumunun 100 gramında 264–354 mg siyanojenik glikozit bulunur: 10–11.8 mg linamarin, 136–162 mg linustatin, 105–183 mg neolinustatin.

Siyanojenik Glikozitler (cyanogenic glycosides):

En az 112 değişik türü tanımlanmıştır.
2500‘den fazla bitkide bulunurlar. İlk olarak acı badem’deki amygdalin ile tanımlanmıştır.
Bağırsaktaki beta-glukosidaz enzimi ile etkileşince, toksik hidrosiyanik asit (hydrocyanic acid) ortaya çıkar.
Hidrosiyanik asit, potansiyel olarak akut siyanür zehirlenmesi yapabilir: hızlı soluk alıp verme, tansiyonda düşme, nabızda artış, baş dönmesi, baş ağrısı, kusma, ishal, bilinç bulanıklığı, ciltte mavi renk değişikliği, nöbetler görülebilir.

Kronik siyanojenik glikozit tüketimine bağlı olarak aşağıdaki hastalıklar ortaya çıkabilir:

Konzo: Bir motor nöron hastalığı olup bacaklarda iyileşmeyen güçsüzlük yapar. İleri düzeyde olunca hasta yürüyemez, konuşma ve kol hareketleri de etkilenebilir.
Tropik Ataksik Nöropati (TAN): Genellikle yaşlılarda görülür ve ağız, görüş, işitme ile yürümeyi etkiler.
Guatr ve konjenital iyot eksikliği sendromu (cretinism)

Kaynaklar

Chemical Diversity of Plant Cyanogenic Glycosides: An Overview of Reported Natural Products. Molecules. 2021 Jan 30;26(3):719. doi: 10.3390/molecules26030719. Ücretsiz Tam Makale erişimi

Naturally Occurring Plant Food Toxicants and the Role of Food Processing Methods in Their Detoxification. Int J Food Sci. 2023 Apr 27:2023:9947841. doi: 10.1155/2023/9947841. Ücretsiz Tam Makale erişimi

The Role of Flaxseed in Improving Human Health. Healthcare (Basel). 2023 Jan 30;11(3):395. doi: 10.3390/healthcare11030395. Ücretsiz Tam Makale erişimi