Tuvalette riski artıran nedir?
Tuvalette ölüm riskini artıran esas sebep ıkınma sırasında yapılan Valsalva manevrası ve bu manevra sırasında kalp ve beyindeki kan akışında meydana gelen değişikliklerdir.
Özellikle oturarak kaka yapılırken Valsalva manevrasına daha fazla ihtiyaç duyulur. Aslında insan yapısına en uygun olan kaka yapma pozisyonu çömelerek yapmaktır.
Valsalva manevrası nedir?
Ağız ve burun kapalı iken zorlayarak nefes vermeye çalışmak ve bunu en az 10-15 saniye sürdürmektir.
Valsalva manevrası günlük hayatta ne zaman kullanılır?
- kaka yaparken ıkınmak için
- hapşırmak
- öksürmek
- kusmak
- ağırlık kaldırmak
- ağır egzersiz yapmak
- üflemeli çalgı çalmak
- doğum sırasında ıkınmak
- seks sırasında
Valsalva manevrası tıbbi amaçla hangi durumlarda kullanılır?
- uçak yolculuğu sırasında uçak inişe geçtiğinde kulakta meydana gelen ağrı veya tıkanıklık / dolgunluk hissini gidermek için.
- bir tür supraventriküler taşikardi tedavisinde çarpıntıyı sona erdirmek için (hekiminize sormadan denemeyin, sakıncalı olabilir).
- dalış sırasında
Valsalva manevrası vücutta nelere yol açar?
- Valsalva manevrasının (ıkınmanın) ilk safhasında büyük (sistolik) tansiyon ve göğüs kafesi içindeki basınç artar; kalbi besleyen koroner damardaki kan akışı azalır.
- Ikınmaya devam ettikçe büyük tansiyon düşer, kalp hızlanmaya başlar.
- Ikınma sona erince büyük (sistolik) tansiyon önce düşer sonra aşırı yükselir.
Valsalva manevrasının yapılması hangi hastalarda tavsiye edilmez?
- yakın zamanda kalp krizi geçirmiş olanlar
- ciddi aort kapak hastalığı olanlar
- hipertrofik obstrüktif kardiyomiyopati hastaları
Ikınırken yapılan Valsalva manevrası sırasında hangi istenmeyen etkiler görülebilir?
- Bayılma
- Göğüs ağrısı
- Ritm bozukluğu
- Göz kanaması (preretinal kanama)
- Ölüm
Tuvalette ölüm ve muhtemel nedenleri:
- Yüksek tansiyon ve kalp-damar hastalarındaki ölümlerin %7’sinin tuvalette olduğu ileri sürülmüştür.
- Japonya’da yapılan bir çalışmada da hastane dışındaki kalp durmalarının %4.6’sının tuvalette gerçekleştiği bildirilmiştir.
- Tuvalette ıkınma (Valsalva manevrası) sırasında tansiyon yükselmesine bağlı olarak kalp krizi veya ritm bozukluğu nedeni ile olabileceği ileri sürülmüştür.
- Tuvalette ıkınma sırasında kalp dışı hastalıkları olanlarda da ölüm olabilir. Tuvalette ölenlerde en sık görülen kalp dışı hastalıklar (azalan sıklıkta): subaraknoid kanama, aort yırtılması, karındaki aort anevrizmasının delinmesi, zatürre, sindirim sistemi kanaması, akciğere pıhtı gitmesi (pulmoner emboli)
- Kronik akciğer hastalığı olanlarda ıkınma sırasında kandaki Oksijen seviyesi daha da düşer.
Tuvalette ölüm riskini artıran faktörler:
- Yüksek tansiyon ve kalp-damar hastalığı bulunanlarda daha sık görülür.
- Kış aylarında daha sık görülür.
Tuvalette ölüm riskini azaltmak için ne yapılabilir?
- Ikınma ihtiyacını azaltmak için kabız olmamaya çalışın. Kabızlığınız varsa tedavi olun. Kabızlığı engellemek için susuz kalmamaya çalışın, liften zengin gıdalar ile beslenin, hareketsiz kalmayın, gerekirse hekiminize danışarak kabızlık giderici ilaçlar kullanın.
- Yüksek tansiyon hastası iseniz, ıkınma sırasında tansiyonunuz daha da yükselecektir. Yüksek tansiyonunuzu kontrol altında tutun ve ıkınma ihtiyacınızı azaltın (kabız olmamaya çalışın)
- Mümkünse oturarak değil de çömelerek kaka yapın.
- Evdeki tuvalet alaturka değil de alafranga (klozet) ise, klozete otururken ayaklarınızın altına yükseltici cisim koyabilirsiniz. Bu şekilde çömelme pozisyonuna benzer bir pozisyona gelirsiniz, Valsalva manevrası yapma ihtiyacınız azalır.

Kaynaklar:
Commode Cardia-Death by Valsalva Maneuver: A Case Series. J Forensic Sci. 2016 Nov;61(6):1541-1545. doi: 10.1111/1556-4029.13196. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Out-of-hospital cardiac arrests in the toilet in Japan: a population-based descriptive study. Acute Med Surg. 2018 Jun 25;5(4):369-373. doi: 10.1002/ams2.349. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Respiratory changes during defecation in patients with chronic respiratory failure. Eur Respir J. 2004 Apr;23(4):617-9. doi: 10.1183/09031936.04.00084504. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Cardiac arrest in the toilet: clinical characteristics and resuscitation profiles. Environ Health Prev Med. 2013 Mar;18(2):130-5. doi: 10.1007/s12199-012-0301-y. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Incidence, predisposing factors, management and survival following cardiac arrest due to subarachnoid haemorrhage: a review of the literature. Scand J Trauma Resusc Emerg Med. 2012 Nov 14;20:75. doi: 10.1186/1757-7241-20-75 Ücretsiz Tam Makale erişimi
A review of the effects of Valsalva manoeuvre in labour and birth. Obstet Med. 2024 Aug 9:1753495X241269121. doi: 10.1177/1753495X241269121. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Valsalva Maneuver Versus Carotid Sinus Massage for Supraventricular Tachycardia: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Cureus. 2024 Sep 24;16(9):e70064. doi: 10.7759/cureus.70064 Ücretsiz Tam Makale erişimi
Postcoital visual loss due to valsalva retinopathy. BMJ Case Rep. 2014 Oct 23:2014:bcr2014207130.doi: 10.1136/bcr-2014-207130. Ücretsiz Tam Makale erişimi