Ani yükselen tansiyona bağlı olarak organ hasarının ortaya çıkması hipertansif acil durum olarak kabul edilir. Hastaneye yatarak tedavi gerektirir.
Ciddi tansiyon yüksekliği ne demek?
Ciddi tansiyon yüksekliği: büyük tansiyon 200 mm Hg’in üzerinde, küçük tansiyon 120 mm Hg’nin üzerinde.
Amerikan Kalp Derneği’nin 2025 yılı hipertansiyon tedavi kılavuzuna göre büyük tansiyon 180 mm Hg’nin üzerinde veya küçük tansiyon 120 mm Hg’nin üzerinde.
2023’te güncellenen NICE kılavuzuna göre büyük tansiyon 180 mm Hg’in üzerinde, küçük tansiyon 120 mm Hg’nin üzerinde.
Pre-eklampsi hastasında büyük tansiyon 160 mm Hg’nin üzerinde, küçük tansiyon 110 mm Hg’nin üzerinde.
Neden acil durum?
Tehlikenin sebebi, ciddi tansiyon yüksekliğinde bazı organlarda (beyin, böbrekler, gözler) yeni başlayan küçük damar hasarı (mikroanjiyopati) gelişebilmesidir. Böyle bir durum (malign hipertansiyon) geliştiğinde, bu hastaların yaklaşık %10-15’inde tansiyon yüksekliğine ek olarak nöbetler, uyuşukluk(letarji), kortikal körlük veya koma ortaya çıkabilir (hipertansif ensefalopati).
Bu hastalar, hiç tedavi almazlarsa, beş yıl içinde hayatta kalma oranı %5’in altındadır, %95’i beş yıl içinde ölür.
Malign yüksek tansiyon, tedavi alan hastalarda dahi, uzun dönemdeki hayat beklentisini düşürür. Ortalama yaşı 44 olan ve tedavi başlanan malign yüksek tansiyon hastalarının 5 yıl içinde ölüm oranı %10’dur. Bu hastaların %13’ünde böbrek nakli ihtiyacı doğar.
Malign yüksek tansiyon hastalarında böbrek yetmezliğinin olması, uzun dönemde ölüm oranının arttığını gösterir.
Yüksek tansiyon tedavisinin acil olduğu durumlar (ani gelişen ciddi tansiyon yüksekliği ile beraber organ hasarının ortaya çıktığı durumlar):
- Malign yüksek tansiyon
- Hipertansif ensefalopati
- Kalp krizi veya kalp kaynaklı akciğer ödemi
- Akut inme (felç) veya hipertansif ensefalopati
- Akut aort diseksiyonu veya aort delinmesi
- Eklampsi, ağır pre-eklampsi / HELLP
Kaynaklar:
2025 AHA/ACC/AANP/AAPA/ABC/ACCP/ACPM/AGS/AMA/ASPC/NMA/PCNA/SGIM Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation and Management of High Blood Pressure in Adults: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Joint Committee on Clinical Practice Guidelines. Hypertension. 2025 Oct;82(10):e212-e316. doi: 10.1161/HYP.0000000000000249. Ücretsiz Tam Makale erişimi
2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. Eur Heart J. 2024 Oct 7;45(38):3912-4018.doi: 10.1093/eurheartj/ehae178. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Management of hypertensive crisis: British and Irish Hypertension Society Position document. J Hum Hypertens. 2023 Oct;37(10):863-879. doi: 10.1038/s41371-022-00776-9. Ücretsiz Tam Makale erişimi
ESC Council on hypertension position document on the management of hypertensive emergencies. Eur Heart J Cardiovasc Pharmacother. 2019 Jan 1;5(1):37-46.doi: 10.1093/ehjcvp/pvy032. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Hypertension in pregnancy: diagnosis and management. London: National Institute for Health and Care Excellence (NICE); 2019 Jun 25. National Institute for Health and Care Excellence: Guidelines. Ücretsiz Tam Makale erişimi