Kurşun (Pb)
Kurşun, Cıva, Krom, Kadmiyum ve Arsenik insanlarda en çok zehirlenme yapan ağır metallerdendir.
Eskiden benzin katkısı olarak kullanılan bu madde günümüzde daha çok akü imalinde, kablo izolasyonunda, boyalarda, radyasyon yalıtımında, afyonun seyreltilmesinde (tağşiş) kullanılmaktadır.
Kurşun havadan solunum yolu ile, ciltten temas ederek veya yutarak sindirim sistemi yoluyla vücuda girer.
Sinir sistemi için aşırı toksik olan Kurşunun kandaki düzeyinin 10 μg/dL’nin altında olması önerilir.
Kurşun kaynakları nelerdir? Hangi yollarla kurşuna maruz kalırız?
- Dökülen kurşunlu boyaların ev tozu olarak solunması ile.
- Toprağa karışan kurşunlu sanayi atıklarına temas ile.
- Kurşunlu benzin kullanılan ülkelerde, yoğun trafiğin olduğu yollara yakın konumda yaşamak.
- Havaya karışan kurşun içeren sanayi atıklarını solumak.
- Kurşunla lehimlenmiş su borularından (özellikle sabah kullanılan ilk su, sıcak su) gelen suyu tüketmek, çaydanlık veya su ısıtıcısına temas etmiş suyu tüketmek.
- Su soğutucularından geçen suyu tüketmek.
- Kurşun ile lehimlenmiş kaplardaki gıdayı tüketmek.
- Üzerine kurşun içeren mürekkebin basıldığı plastik ekmek torbalarındaki ekmeğin veya gıdanın tüketilmesi.
- “Kaçak” içki ve kurşun folyo kaplı şarapların tüketilmesi.
- Kontamine gıda maddelerini tüketmek: evde yetişen sebzeler, kalsiyum destekleri, flor, şeker.
- Kurşun içeren kristaller, seramikler ve vinil sefer taslarından sızan kurşuna maruz kalmak.
- Anne sütü (annenin şimdiki ve geçmişteki kurşun maruziyetinden) ile.
- Bazı kozmetikler, mücevherler ve oyuncaklarda da kurşun bulunur.
Çocuklarda kandaki kurşun seviyesini artıran faktörlerden birisi de demir eksikliğidir, varsa düzeltilmesi önerilir.
Kurşun zehirlenmesi tansiyonu yükseltir
Otomobil sektöründe çalışan işçilerde kurşun maruziyetinin yüksek olduğu, bunun da çalışanlarda tansiyonu artırdığı bildirilmiştir.
A.B.D. Çevre Koruma Ajansı’na göre, kandaki Kurşun seviyesinin yükselmesi ile yüksek tansiyon arasında sebep-sonuç ilişkisi vardır.
2025 yılında yayınlanan bir meta-analizde 24 araştırmadaki 181,500 katılımcı incelenmiş ve kurşuna maruz kalanlarda yüksek tansiyonun daha sık görüldüğü saptanmıştır. Kandaki Kurşun düzeyi 0.107 μg/dL üzerine çıktığında yüksek tansiyon gelişme riskinin ciddi oranda arttığı bulunmuştur.
Kaynaklar:
Biochemical effects of lead exposure on systolic & diastolic blood pressure, heme biosynthesis and hematological parameters in automobile workers of north karnataka (India).Indian J Clin Biochem. 2011 Oct;26(4):400-6. doi: 10.1007/s12291-011-0159-6. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Nigeria’s lead poisoning crisis could leave a long legacy. Lancet. 2012 Mar 3;379(9818):792. doi: 10.1016/s0140-6736(12)60332-8. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Recent Advances in the Clinical Management of Lead Poisoning. Acta Med Iran. 2015;53(6):327-36. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Lead poisoning in children. Am Fam Physician. 2010 Mar 15;81(6):751-7. Ücretsiz Tam Makale erişimi
United States Environmental Protection Agency. Integrated Science Assessment (ISA) for Lead (Final Report). Appendix 4. Cardiovascular Effects (PDF) Ücretsiz Tam Makale erişimi