Meme Kanseri ve Yüksek Tansiyon

Meme kanseri

Kadınlarda en sık görülen kanser türü meme kanseridir.

Meme kanseri ve yüksek tansiyon

Kanser tedavisi almakta olanlarda yüksek tansiyon daha sık görülür. Kanser hastalığına en sık eşlik eden hastalık yüksek tansiyondur (%38).

Yüksek tansiyonun kendisi de kanser görülme riskini artırır. Yüksek tansiyon hastalarında renal cell carcinoma (bir tür böbrek kanseri), kolon kanseri, rektum kanseri , prostat kanseri ve meme kanserinin daha sık görüldüğü bildirilmiştir.

Bazı kanser hastalarında ortaya çıkan şiddetli ağrılar da tansiyonun tepkisel olarak yükselmesine neden olabilir. Ağrı kesici tedavi yetersiz geliyor olabilir.

Meme kanserine yüksek tansiyonun eşlik etmesi hastanın ölüm riskini artırır.

Tansiyon düşürücü ilaçlar ve meme kanseri

Yüksek tansiyon tedavisinde kullanılan bazı ilaçların uzun dönemde meme kanseri gelişme riskini artırdığı bildirilmiştir.

Kanser ilaçları ve yüksek tansiyon

Kanser ilaçlarının sık görülen yan etkilerinden birisi de tansiyonun (kan basıncının) yükselmesidir. Bazı kanser ilaçları, kanser ortaya çıkmadan önce zaten var olan hipertansiyonun kontrolünü de zorlaştırabilir.

Kanser ilaçlarının dışında, hastaya kanser tedavi sırasında verilen ağrı kesiciler, bazı hormonlar ve kortikosteroidler de kan basıncını yükseltebilir.

Önceden yüksek tansiyon hastası olan bir kadına meme kanseri tedavisi başlanacaksa, yüksek tansiyonun kontrol altında tutulması önerilir. Meme kanseri tedavisinde kullanılan aşağıdaki ilaçların yan etki olarak tansiyonu yükseltebildiği bildirilmiştir:

Taksanlar: Docetaxel, Nab-paclitaxel
Alkilleyici ajanlar: Siklofosfamid, Carboplatin, Oxaliplatin
Monoklonal antikorlar: Trastuzumab, Pertuzumab
Poly (ADP-ribose) polymerase inhibitörleri: Niraparib
mTOR inhibitörleri: Everolimus, Sirolimus
Anti-VEGF : Bevacizumab
Immune checkpoint (bağışıklık kontrol noktası) inhibitörleri: Pembrolizumab
PARP inhibitörleri: Olaparib, Talazoparib
Endokrin tedavi (aromataz inhibitörleri): Anastrozole, Letrozole, Eksemestan
Östrojen reseptörü indirgeyici: Fulvestrant

Avrupa Kardiyoloji Derneği’nin 2022 yılında yayınladığı kılavuzda, kanser tedavisi sırasında büyük (sistolik) tansiyon en az 180 mmHg ve/veya küçük (diyastolik) tansiyon en az 110 mmHg olursa, tansiyon kontrol altına alınana kadar tansiyonu yükseltebilecek olan kanser ilaçlarının kullanımına ara verilmesi önerilmiştir.

Meme kanseri ameliyatlarından sonra kolda gelişen lenfödem ve yüksek tansiyon

Lenfödem, meme ameliyatından sonra aynı taraftaki kolda proteinden zengin aşırı sıvı birikimi şeklinde ortaya çıkar. Lenfödem gelişimi sadece kolda şişlik yapmakla kalmaz, aynı zamanda ağrı, ağırlık hissi, kol hareket kabiliyetinde azalma ve tekrarlayan deri enfeksiyonları da yapabilir.

Yapılan bir çok çalışmada, yüksek tansiyonu bulunan meme kanseri hastalarında ameliyat sonrasında kolda lenfödem gelişme riskinin arttığı görülmüştür. Bir çalışmaya göre, yüksek tansiyon olması bu hastalarda lenfödem gelişme riskini 5 kat artırmaktadır.

Yüksek tansiyonu olanlarda meme ameliyatından sonra hangi nedenlerle kolda lenfödem daha sık gelişiyor olabilir?

Bu konuda ileri sürülmüş olan mekanizmalar şunlardır:

lenf fonksiyonunu bozarak
lenf damarlarının iç yüzeyindeki endotel tabakasının fonksiyonunu engelleyerek
lenf damarlarının kasılma aktivitesini engelleyerek
tüm vücuttaki iltihabi artırarak (sistemik inflamasyon) lenfanjiyogenezi (yeni lenf damarı oluşumunu) engeller, lenf birikimini artırır.
bazı tansiyon düşürücü ilaçlar (tartışmalı)

Meme kanseri olanlarda tansiyon ölçümü

Yakın zamana kadar, koltuk altı lenf düğümleri ameliyatla alınmış olan meme kanseri hastalarında, ameliyat edilen taraftaki koldan tansiyon ölçümü yapılması önerilmiyordu. Memesi ameliyatla (mastektomi) alınan bir çok hasta ameliyattan sonra lenfödem gelişebileceği endişesi ile ameliyat olduğu taraftan tansiyonunu (kan basıncını) ölçtürmüyordu. Her iki memesi de ameliyatla alınanlar da tansiyonu ayaktan ölçtürmekteydi.

Tek taraflı meme ameliyatı olanlar da öteki kolundan ölçtürsün, ne kaybeder ki? diyenler olabilir. Ancak her iki koldan tansiyon ölçümü aort diseksiyonu dahil bazı atardamar hastalıklarının teşhisinde önemlidir. Sadece tek koldan tansiyon ölçümü yapmak, muayenenin sağladığı avantajdan faydalanmamak olur.

Meme ameliyatı geçirenlere aynı taraftaki koldan tansiyon ölçümü yapmamaları uyarısı aslında küçük çaplı araştırmalara veya vaka takdimlerine dayalıdır ancak yine de tedavi kılavuzlarında ve pratik uygulamada yerini almıştır. 2001‘de yayınlanan bir kılavuzda meme ameliyatı olanların mümkünse ameliyat oldukları taraftaki koldan tıbbi işlem (aşılanmak, kan aldırmak, damar yolu açmak, tansiyon ölçtürmek, akupunktur, venografi veya lenfanjiyografi) yaptırmamaları tavsiye edilmişti.

Öte yandan, son yıllarda yapılan bir çok çalışmada ameliyatla memesini aldıranların koldan tansiyon ölçmelerinde sakınca olmadığı bildirilmiş, meme ameliyatı geçirmiş kadınlarda aynı taraftaki koldan tansiyon ölçülebileceği ileri sürülmüştür. 2025 yılında yayınlanmış bir araştırmada da, meme kanseri ameliyatı geçirmiş kadınların aynı taraftaki koldan tansiyon ölçtürmelerinin lenfödem gelişmesini artırmadığı, ameliyatlı taraftaki koldan tansiyon ölçtürmeme uygulamasından vazgeçilmesi gerektiği bildirilmiştir.

Önceden bilinen yüksek tansiyonu olmasa bile, kanser hastası kanser tedavisi almakta iken en azından haftada bir defa kan basıncını yani tansiyonunu ölçtürmelidir. Kanser tedavisi alıyorsanız mutlaka evinizde tansiyon ölçüm aleti bulundurun ve düzenli aralıklarla tansiyonunuzu ölçün.

Meme kanseri ameliyatlarından sonra gelişen aksiller web sendromu (cording) ve yüksek tansiyon

Aksiller web sendromu (Axillary web syndrome, AWS, cording), genellikle koltuk altına (aksilla) yapılan ameliyat sonrasında ortaya çıkan sertleşmiş bantlardır. Toplardamar ve lenf dokusundan oluşan bu sertleşmiş bantlar koltuk altından başlayıp, kola ve ele kadar uzanabilir. Omuz eklem hareketlerini kısıtlayabilir, ağrıya sebep olabilir.

Aksiller web sendromu meme kanseri ameliyatlarından sonra da görülebilir. Hastada yüksek tansiyon bulunması ameliyat sonrasında aksiller web sendromu gelişme riskini artırır.