Bariatrik cerrahi (obezite cerrahisi) nedir?
2025‘te yetişkin erkeklerin %16‘sının, yetişkin kadınların %21‘inin şişman (obez) olduğu tahmin edilmektedir.
Obezitenin bir çok zararı vardır. Yüksek tansiyon da bunlardan birisi olup aşırı kilolu veya şişman olmak ve karındaki yağlanmanın artması yüksek tansiyon görülme sıklığını artırır.
Obezitenin düzeltilmesi için yaşam tarzı değişiklikleri yapmak (beslenme şeklinin değiştirilmesi, egzersiz yapmak), zayıflatıcı ilaç kullanmak veya zayıflama ameliyatları uygulanabilir.
Zayıflama amacıyla yapılan ameliyatlara bariatrik cerrahi (obezite cerrahisi, metabolik cerrahi) denir.
Bariatrik cerrahide uygulanan (daha önce uygulanıp da artık kullanılmayanlar dahil) cerrahi teknikleri:
- Jejunoileal bypass
- Gastrik bypass (mide bypassı)
- Biliopancreatic diversion, Duodenal switch (gastric reduction duodenal switch)
- Roux-En-Y gastrik bypass
- Horizontal gastroplasti
- Vertical-banded gastroplasty
- Ayarlanabilir mide bantlaması (Adjustable Gastric Banding)
- Tüp mide ameliyatı (Sleeve gastrectomy)
Bunlar arasında en yeni teknik tüp mide ameliyatıdır.
Bariatrik cerrahi ve yüksek tansiyon
2025 yılında yayınlanan, 29 çalışmadan 2.548 hastanın incelendiği bir meta-analize göre, yüksek tansiyonu olan ve bariatrik cerrahi uygulanan hastalarda büyük (sistolik) tansiyon ortalama 4.5 mmHg, küçük (diyastolik) tansiyon ortalama 3 mmHg azalmaktadır. Bu rakamlar kişi bazında küçük görünse de toplum bazında çok önemlidir. Büyük (sistolik) tansiyonda 5 mmHg‘lik bir azalma, ciddi kalp-damar hastalıkları (inme, kalp krizi, kalp yetmezliğine bağlı ölüm) gelişme riskini %10 azaltmaktadır.
Bariatrik cerrahi ile ilaç tedavisinin karşılaştırıldığı randomize kontrollü GATEWAY çalışmasına göre, dirençli tansiyon yüksekliği olan şişman hastalarda bariatrik cerrahi ile dirençli yüksek tansiyon hastaları cerrahi grubunda ilaç tedavisine göre azalmıştır.
Bariatrik cerrahi sonrasında kaybedilen vücut ağırlığının derecesine ve ameliyat öncesinde hastanın kullandığı tansiyon düşürücü ilaçların sayısına göre değişmekle beraber, bariatrik cerrahi sonrasında bazı yüksek tansiyon hastaları tansiyon düşürücü ilaca hiç ihtiyaç duymamakta, bazılarında ise ihtiyaç duyulan ilaç sayısı azalmaktadır.
Bariatrik cerrahi yapılmış olan 95.405 hastanın incelendiği bir araştırmanın yüksek tansiyon ile ilgili kısmında 52.081 hasta incelenmiş olup bu hastalar arasında gastrik bypass (mide bypassı) ameliyatı olanların %53‘ü, tüp mide ameliyatı (sleeve gastrectomy) olanların %49‘u ameliyattan sonraki 5 yıl içinde tansiyon düşürücü ilaçlarını bırakmışlardır.
Zayıflama amacıyla hangi ameliyatın yapıldığı (kullanılan bariatrik cerrahi tekniği) yüksek tansiyondaki gerilemeyi etkiler mi?
Bu konuda farklı görüşler mevcuttur. Bazı araştırmalarda zayıflama amacıyla yapılan ameliyat türünün yüksek tansiyonda sağlanacak başarıyı (gerilemeyi) etkilemediği, önemli olanın hastanın ilk yılda verdiği kilo miktarı olduğu ileri sürülmüştür.
Obezite ameliyatları hakkında bilgi almak istiyorsanız Prof. Dr. Fahri Yetişir’in Youtube kanalını incelemenizi öneririm.
Kaynaklar:
The role of bariatric surgery in hypertension control: a systematic review and meta-analysis with extended benefits on metabolic factors. BMC Cardiovasc Disord. 2025 Mar 24;25(1):213. doi: 10.1186/s12872-025-04640-9. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Effects of Bariatric Surgery in Obese Patients With Hypertension: The GATEWAY Randomized Trial (Gastric Bypass to Treat Obese Patients With Steady Hypertension). Circulation. 2018 Mar 13;137(11):1132-1142. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.117.032130. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Bariatric surgery for obesity and metabolic conditions in adults. BMJ. 2014 Aug 27:349:g3961. doi: 10.1136/bmj.g3961. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Pharmacological blood pressure lowering for primary and secondary prevention of cardiovascular disease across different levels of blood pressure: an individual participant-level data meta-analysis. Lancet. 2021 May 1;397(10285):1625-1636. doi: 10.1016/S0140-6736(21)00590-0. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Age-stratified and blood-pressure-stratified effects of blood-pressure-lowering pharmacotherapy for the prevention of cardiovascular disease and death: an individual participant-level data meta-analysis. Lancet. 2021 Sep 18;398(10305):1053-1064. doi: 10.1016/S0140-6736(21)01921-8. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Effects of Bariatric Surgery Versus Medical Therapy on the 24-Hour Ambulatory Blood Pressure and the Prevalence of Resistant Hypertension. The GATEWAY Randomized Clinical Trial. Hypertension. 2019 Mar;73(3):571-577. doi: 10.1161/HYPERTENSIONAHA.118.12290. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Bariatric Surgery and Hypertension. J Clin Med. 2021 Sep 7;10(18):4049. doi: 10.3390/jcm10184049. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Metabolic Surgery for Hypertension in Patients With Obesity. Circ Res. 2019 Mar 29;124(7):1009-1024. doi: 10.1161/CIRCRESAHA.118.313320. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Comparative Analysis of Bariatric Surgery and Non-surgical Therapies: Impact on Obesity-Related Comorbidities. Cureus. 2024 Sep 18;16(9):e69653. doi: 10.7759/cureus.69653 Ücretsiz Tam Makale erişimi
Changes in Antihypertensive Medication Following Bariatric Surgery. Obes Surg. 2022 Apr;32(4):1312-1324. doi: 10.1007/s11695-022-05893-5. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Medication Use for Obesity-Related Comorbidities After Sleeve Gastrectomy or Gastric Bypass. JAMA Surg. 2022 Mar 1;157(3):248-256. doi: 10.1001/jamasurg.2021.6898. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Differentiated long-term effects of intentional weight loss on diabetes and hypertension. Hypertension. 2000 Jul;36(1):20-5. doi: 10.1161/01.hyp.36.1.20. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Comparative analysis of weight loss and resolution of comorbidities between laparoscopic sleeve gastrectomy and Roux-en-Y gastric bypass: A systematic review and meta-analysis based on 18 studies. Int J Surg. 2020 Apr:76:101-110. doi: 10.1016/j.ijsu.2020.02.035. Ücretsiz Tam Makale erişimi