Tiramin (Tyramine), Peynir Etkisi ve Yüksek Tansiyon

Tiramin nedir?

Tiramin (tyramine, tyramin) gıdalarda, bitkilerde ve hayvanlarda bulunan ve tirozin amino asidinden üretilen bir monoamindir.

---

Hangi gıdalarda tiramin daha çok bulunur?

• fermente gıdalar
• bozuk gıdalar (spoiled food)
• kürlenmiş, tuzlanmış veya tütsülenmiş gıdalar (cured food)
• yaşlandırılmış gıdalar (aged food)

---

Tiramin etkisi, Peynir etkisi ve yüksek tansiyon

Tiramin, katekolamin salma etkisi gösterir. Vücuda tiramin alınınca sinir uçlarından norepinefrin(noradrenalin), epinefrin (adrenalin) ve dopamin salınır. Nörotransmitter olarak adlandırılan bu maddelerin salınması ile damarlarda büzüşme (vazokonstriksiyon) kalp hızında artış (taşikardi) ve tansiyonda yükselme ortaya çıkar.

Tiramin de dopamin, norepinefrin ve serotonin gibi bir monoamindir. Bu maddelerin hepsi vücutta esas olarak monoamin oksidaz (MAO) enzimi tarafından parçalanır.

Tiraminden zengin gıdaların tüketilmesi monoamin oksidaz (MAO) enzimini meşgul eder, diğer nörotransmitter maddelerin (norepinefrin, epinefrin ve dopamin) yıkımı azalır ve etkileri artar: kalp hızında artış (taşikardi) ve tansiyonda yükselme ortaya çıkar.

Tiramin içeren gıda tüketildikten sonra görülen tansiyon yükselmesine peynir etkisi denir.

Tansiyon ve kalp hızındaki artış, monoamin oksidaz (MAO) inhibitörleri kullananlarda daha da fazla olur. MAO inhibitörleri kullananların aşağıdaki gıdaları tüketirken dikkatli olmaları önerilir:

• fermente sebzeler (kimçi, lahana)
• bazı taze meyveler: üzüm, avokado, kırmızı pancar)
• şarap ve bira
• peynir: özellikle çedar peyniri ve beyaz salamura peynir (feta)
• tuzlanmış veya tütsülenmiş etler
• çikolata
• kahve
• soya sosu, Worcestershire sosu
• turşulanmış veya tuzda kurutulmuş balık veya karides

MAO inhibitörleri kullanan hastalar, bu sırada tiraminden zengin yukarıdaki gıdaları da tüketirse yüksek tansiyon krizi (hipertansif kriz, kan basıncında aşırı yükselme) yaşayabilir.

---

Kaynaklar:

Biochemistry, Tyramine. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan.2022 Oct 10. PMID: 33085344  Bookshelf ID: NBK563197 Ücretsiz Tam Makale erişimi

Selective inhibitors of monoamine oxidase type B and the “cheese effect”. Int Rev Neurobiol. 2011:100:169-90. doi: 10.1016/B978-0-12-386467-3.00009-1.

Effect of sympathomimetic amines on the synaptosomal transport of noradrenaline, dopamine and 5-hydroxytryptamine. Eur J Pharmacol. 1977 Jan 21;41(2):133-43. doi: 10.1016/0014-2999(77)90202-3.

Inhibitors of MAO-A and MAO-B in Psychiatry and Neurology. Front Pharmacol. 2016 Oct 18:7:340. doi: 10.3389/fphar.2016.00340. Ücretsiz Tam Makale erişimi