Uyku ile yüksek tansiyon arasında iki yönlü bir ilişki vardır.
Uyku ve yüksek tansiyon
Kısa süreli uyku iyi değildir. Günde 5 saatten az uyuyanlarda, günde 7-8 saat uyuyanlara göre yüksek tansiyon %32 oranında daha sık görülür.
Öte yandan, uzun süre uyumak da sağlıklı değildir. Günde 7 saat uyuyanlara göre, günde 10 saat veya daha fazla uyuyanlarda yüksek tansiyon daha sık görülür.
Uyku bozuklukları (kısa uyku süresi, uyku kalitesinin iyi olmaması, tıkayıcı uyku apnesi sendromu, vs.) tansiyonda (kan basıncında) yükselme yapar. Tıkayıcı uyku apnesi sendromu olanlarda yüksek tansiyon, tıkayıcı uyku apnesi sendromu olmayan kişilere göre 2 kat daha sık görülür. Dirençli hipertansiyonu olanların %80’inde tıkayıcı uyku apnesi olduğu bildirilmiştir. Dirençli hipertansiyona en sık eşlik eden durum tıkayıcı uyku apnesidir.
Uyku bölünmesinin sempatik aktiviteyi artırdığı ve bu şekilde tansiyonu yükseltebileceği ileri sürülmektedir.
UYKU İLAÇLARI VE YÜKSEK TANSİYON
Uyku ilaçlarının tansiyon üzerindeki etkileri farklılık gösterir.
Genellikle ,uyku ilaçları kullananlarda tansiyonda az da olsa düşme meydana gelir. Bunun nedeni bozulmuş olan uyku kalitesinin uyku ilaçları ile düzeltilmesidir. Uyku kalitesinin düzelmesi ile gece uykuda olması beklenen %10-20 tansiyon düşüşü (dipper paterni) gerçekleşebilir.
Benzodiazepinler ve Benzodiazepin-benzeri ilaçlar (Z-ilaçları)
Tansiyon düşürücü ilaç kullanmakta olan ve uyku bozukluğu bulunan 4,836 yüksek tansiyon hastasının incelendiği bir araştırmanın sonuçlarına göre:
- Benzodiazepin kullananlarda büyük (sistolik) tansiyon 2 mm Hg azalmıştır.
- Benzodiazepin-benzeri ilaç (Z-ilaçları: zaleplon, zolpidem, zopiklon, vs.) kullananlarda büyük (sistolik) tansiyon 3 mm Hg azalmıştır.
Bu çalışmanın sonuçlarına göre
- uyku ilacı kullanan yüksek tansiyon hastalarında kalp-damar hastalıklarına bağlı ölümlerde artış olmamıştır.
- sadece benzodiazepin-benzeri ilaçlar (Z-ilaçları) kullananlarda tüm-sebeplere bağlı ölüm oranında artış olmuştur.
Melatonin ve yüksek tansiyon
Melatonin kullanımı da uyku kalitesini artırarak tansiyonda düşme yapar.
Bir meta-analize göre Melatonin kullanımı ile büyük (sistolik) tansiyonda 3.4 mm Hg, küçük (diyastolik) tansiyonda 3.3 mm Hg düşüş olmaktadır.
Öte yandan Melatonin, bir tansiyon düşürücü ilaç olan Nifedipin ile etkileşir ve Nifedipin’in tansiyon düşürücü etkisini azaltır.
Kullandığınız ilaçlar arasında Nifedipin var mı? Buradan kontrol edebilirsiniz.
Mirtazapin ve tansiyon
Mirtazapin esas olarak atipik antidepresan ilaç olarak bilinir ve depresyon tedavisinde kullanılır. Ayrıca, uyuklama yaptığı için Mirtazapin uyku ilacı olarak da kullanılmaktadır.
Mirtazapin kullananlarda %7 sıklıkta ortostatik hipotansiyon (pozisyon değişince tansiyonun düşmesi) görülür.
Mirtazapine bağlı tansiyon yükselmesi daha nadir görülür.
Mirtazapin Klonidin ile birlikte verilirse, tansiyonda yükselme yapabilir.
Mirtazapin, başka bir depresyon ilacı olan Amitriptilin ile birlikte kullanıldığında tansiyonu (kan basıncını) yükseltebilmektedir.
Uzun süreli Mirtazapin kullanan hastaların %10‘unda kilo alımı görülür. Obeziteye yol açacak kadar kilo alımı olursa tansiyon yükselebilir.
Mirtazapin aşağıdaki ilaç ve bitkilerle birlikte alındığında Serotonin sendromuna ve tansiyonda yükselmeye yol açabilir:
- Escitalopram + Mirtazapin + Ginseng
- Sertralin + Mirtazapine + Purple echinacea
Trazodon ve yüksek tansiyon
Trazodon (Trazodone) bri antidepresan ilaç olup depresyon tedavisinde kullanılır.
Ayrıca, sedasyon yaptığı için uyumakta zorlanan kişilerde uyku ilacı olarak da kullanılmaktadır.
Trazodon (Trazodone) genellikle ortostatik hipotansiyon (pozisyon değişince tansiyonun düşmesi) yapar.
Trazodon Klonidin ile birlikte verilirse, tansiyonda yükselme yapabilir.
Bir antidepresan olan Trazodon Serotonin sendromuna yol açarsa, tansiyonda yükselme de görülebilir.
Kullandığınız ilaçlar arasında Trazodon var mı?Buradan kontrol edebilirsiniz.
Uyku ilacı olarak kullanılan antihistaminikler
Birinci nesil antihistaminik ilaçlar (siproheptadin, difenhidramin, doksilamin) uyku hali yarattıkları için uykuya dalma amacıyla da kullanılırlar. Bu ilaçlar tansiyonu yükseltmez, hatta bazı hastalarda tansiyonu düşürebilir de.
Kaynaklar:
Benefits and risks of sleep medication in individuals with hypertension and sleep disturbance: evidence from a large population-based study. BMC Cardiovasc Disord. 2025 Oct 24;25(1):761. doi: 10.1186/s12872-025-05208-3. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Trazodone and Risk of Orthostatic Hypotension, Syncope and Falls in Geriatric Outpatients with Hypertension. Drugs Aging. 2025 Apr;42(4):373-380. doi: 10.1007/s40266-025-01196-3. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Obstructive sleep apnea -related hypertension: a review of the literature and clinical management strategy. Hypertens Res 2024 Nov;47(11):3085-3098. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Interactions of Obstructive Sleep Apnea With the Pathophysiology of Cardiovascular Disease, Part 1: JACC State-of-the-Art Review. J Am Coll Cardiol. 2024 Sep 24;84(13):1208-1223. doi: 10.1016/j.jacc.2024.02.059. Ücretsiz Tam Makale erişimi
A Case of Serotonin Syndrome Precipitated by Quetiapine in a Middle-Aged Female on Trazodone and Sertraline. Cureus. 2022 Aug 4;14(8):e27668. doi: 10.7759/cureus.27668. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Controlled-release oral melatonin supplementation for hypertension and nocturnal hypertension: A systematic review and meta-analysis. J Clin Hypertens (Greenwich). 2022 May;24(5):529-535. doi: 10.1111/jch.14482. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Sleep Duration and Hypertension: Analysis of > 700,000 Adults by Age and Sex. J Clin Sleep Med. 2018 Jun 15;14(6):1031-1039. doi: 10.5664/jcsm.7176. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Lower blood pressure and smaller pulse pressure in sleeping pill users: A large-scale cross-sectional analysis. Medicine (Baltimore). 2017 Oct;96(42):e8272. doi: 10.1097/MD.0000000000008272. Ücretsiz Tam Makale erişimi
National Sleep Foundation’s sleep time duration recommendations: methodology and results summary. Sleep Health. 2015 Mar;1(1):40-43. doi: 10.1016/j.sleh.2014.12.010. Epub 2015 Jan 8. Ücretsiz Tam Makale erişimi
FPIN’s clinical inquiries: Antidepressants for the treatment of insomnia in patients with depression. Am Fam Physician. 2011 Nov 1;84(9):1-2. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Association between sleep and blood pressure in midlife: the CARDIA sleep study. Arch Intern Med. 2009 Jun 8;169(11):1055-61. doi: 10.1001/archinternmed.2009.119. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Short sleep duration as a risk factor for hypertension – analyses of the first National Health and Nutrition Examination Survey. Hypertension. 2006;47:833–839. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Daily nighttime melatonin reduces blood pressure in male patients with essential hypertension. Hypertension. 2004 Feb;43(2):192-7. doi: 10.1161/01.HYP.0000113293.15186.3b. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Prospective study of theassociation between sleep-disordered breathing and hypertension. N. Engl J Med. 2000;342:1378–84. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Cardiovascular effects of melatonin in hypertensive patients well controlled by nifedipine: a 24-hour study. Br J Clin Pharmacol. 2000 May;49(5):423-7. doi: 10.1046/j.1365-2125.2000.00195.x. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Hypertensive urgency after administration of a single low dose of mirtazapine-a case report. Iran J Public Health. 2015 Feb;44(2):282-4. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Unwanted effects of psychotropic drug interactions with medicinal products and diet supplements containing plant extracts. Psychiatr Pol. 2018 Dec 29;52(6):983-996. doi: 10.12740/PP/OnlineFirst/80998. Ücretsiz Tam Makale erişimi
Peripheral and central effects of melatonin on blood pressure regulation. Int J Mol Sci. 2014 Oct 8;15(10):17920-37. doi: 10.3390/ijms151017920. Ücretsiz Tam Makale erişimi